دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٨١٧ - استرهازی
استرهازی
نویسنده (ها) :
بخش تاریخ
آخرین بروز رسانی :
جمعه ١ فروردین ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِستِرهازی \ esterhāzi\ ، خـاندان اشرافی مجار که نقش بسیار مهمی در تاریخ مجارستان داشت.
فِرِنتس زِرهازی (١٥٦٣-١٥٩٤م/ ٩٧٠ - ١٠٠٢ق)
نخستین عضو مهم این خانواده بود. او هنگامی که در ١٥٨٥م بارونِ گالانتا در اسلواکی کنونی شد، نام استرهازی را بر خود نهاد. خانواده از طریق پسران او به سه شاخۀ فراکنو، چِسنِک و زُلیُم تقسیم شد. شاخۀ فراکنو نقش مهمتری در تاریخ مجارستان و امپراتوری هابسبورگ داشت.
میکلُش (١٥٨٢- ١٦٤٥م/ ٩٩٠- ١٠٥٥ق)
بنیادگذار شاخۀ فراکنو بود. او برای امپراتوران کاتولیک هابسبورگ، با پیشگامان جنبش پرُتستان مجارستان به نبرد برخاست و عقیده داشت که باید از راه اتحاد با خاندان هابسبورگ، مجارستان را از سلطۀ ترکان عثمانی رهانید. فردیناند دوم، امپراتور هابسبورگ و فرمانروای مجارستان، در ١٦٢٥م او را به مقام پالاتینِ مجارستان (فرماندار برگزیدۀ امپراتور) گمارد.
سومین پسر میکلُش، به نام پال (١٦٣٥-١٧١٣م/ ١٠٤٥-١١٢٥ق)، شاخۀ شهریارانِ (پرنسهایِ) خاندان فراکنو را بنیاد گذارد. او با دلیری نشان دادن در جنگ با ترکان، به فرماندهی رسید و در ١٦٨١م مقام پالاتین مجارستان به او داده شد. او در ١٦٨٣م در شکست محاصرۀ وین از سوی ترکان عثمانی شرکت جست و بهپاس وفاداریاش به هابسبورگها، در ١٦٨٧م عنوان شهریار (پرنس) امپراتوری مقدس روم به وی اعطا شد. این عنوان در ١٧١٢م در این خاندان، موروثی شد. پال دوستدار هنر و دانش بود و چندین اثر دینی نوشت.

پرنس پال آنتال (١٧١١-١٧٦٢م/ ١١٢٣-١١٧٦ق)، نوۀ پرنس یکم (پال) بود و به مقام ارتشبدی رسید. او یوزف هایدن، آهنگساز نامدار اتریشی، را به اقامتگاه خود در آیزِنشتات (در اتریش کنونی) آورد. پرنس میکلُش یوژِف (١٧١٤-١٧٩٠م)، برادر پال آنتال، سربازی برجسته و از حامیان هنر بود. او کاخ استرهازا (فِرتود امروزی در مجارستان، مقر حکومت این خاندان) را چنان باشکوه، به سبک عصر نوزایی (رنسانس) بازسازی کرد که به «وِرسای مجارستان» معروف شد. یوزف هایدن به مدت ٣٠ سال رهبر ارکستر او بود و بیشتر آثارش را برای او ساخت.
پرنس میکلُش (١٧٦٥-١٨٣٣م/ ١١٧٩-١٢٤٩ق)، نوۀ میکلش یوژِف، به مناسبت مجموعۀ بزرگ آثار نقاشی و کندهکاریاش در وین، و بهسبب عملیاتش بر ضد فرانسه در جریان جنگهای ناپلئون درخور ذکر است. او با هزینۀ خود، هنگی برای جنگ با فرانسویان در اتریش تشکیل داد و بهرغم پیشنهاد پادشاهی مجارستان از سوی ناپلئون به او (١٨٠٩م)، این پیشنهاد را نپذیرفت و به دفاع از منافع هابسبورگها ادامه داد. پسرش، پرنس پال آنتال (١٧٨٦-١٨٦٦م/ ١٢٠٠-١٢٨٣ق)، در مقام دیپلمات، برای امپراتوری هابسبورگ اتریش در لندن و پاریس خدمت کرد. او در نخستین دولت خودگردان مجارستان در ١٨٤٨م، وزیر خارجه شد و پس از آنکه راه رضایتبخشی برای آشتی دادن مردم مجارستان و دربار هابسبورگ نیافت، استعفا داد و سالهای آخر عمر را در گمنامی زیست.
فِرِنتس استرهازی (١٦٤١-١٦٨٣م)
برادر کوچکتر پال، پرنس استرهازی یکم، سردودمان شاخۀ کنتهای فراکنو استرهازی بود.
خاندان استرهازی هم مجارهایی بسیار ملیگرا بودند، هم وفادار سرسخت به امپراتوری هابسبورگ، و مقامهای دولتی، نظامی، دیپلماتیک و دینی بسیاری را در این امپراتوری به دست آوردند. آنان بزرگترین زمینداران مجارستان بهشمار میرفتند و املاک خصوصیشان در این کشور، از امپراتوران هابسبورگ هم گستردهتر بود. این خاندان همچنین از پشتیبانان گشادهدست علم و هنر بودند.
مآخذ
CE, ٦th edition;
EA, ٢٠٠٦;
EB, ٢٠٠٨ (under «Esterházy Family»);
GLE ;
ME, ٢٠٠٨.
بخش تاریخ