دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٩٦١ - استیناتو
استیناتو
نویسنده (ها) :
بخش موسیقی
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ٤ فروردین ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اُستیناتو \ ostināto\ (در ایتالیایی به معنی سرسخت)، در موسیقی، واژهای که به تکرار شدن پی در پی یک طرح موسیقایی، درحالیکه دیگر بخشهای موسیقایی، پیوسته در تغییرند، اشاره دارد. استیناتوها از سدۀ ١٣م به بعد در قطعههای موسیقی غربی پدیدار شدند. در استیناتوهای آغازین، واحد تکرارشونده در بخش باس، ثابت بوده است. کاربرد اینگونه از استیناتو بهویژه در قطعههای رقص سدۀ ١٦م رواج داشت. در گونۀ دیگری از استیناتو، که در سدۀ ١٧م پدید آمد، واحد تکرارشونده به ارتفاع صوتی خاصی محدود نیست و گاهی از بخش باس به بخش سوپرانو حرکت میکند.
رایجترین گونۀ استیناتو استیناتوی ملودیک است که در آن، ملودی خاصی در یک بخش صدایی، معمولاً پایینترین بخش و ندرتاً در بخشهای بالایی، تکرار میشود. استیناتوی ریتمیک الگویی کوتاه، تکرارشونده و ریتمدار است. در این گونه از استیناتو، درحالیکه ملودی و هارمونی تغییر میکنند، ریتم تنها عامل پایدار در تکرار طرح موسیقایی است. بیشترین تأثیر استیناتو زمانی است که واحد تکرارشونده هر بار بیتغییر ظاهر شود. تکرار بیشتر استیناتو به اثرگذاری آن میافزاید.
نمونههایی از استیناتو را در آثاری چون موتِتِ «بیایید بهتر شویم»، اثر کریستوبال دِ مُرالِس (ح ١٥٠٠-١٥٥٣م)، آهنگساز اسپانیایی، و کنسرتو، اُپوس ٣٨، اثر پاول هیندِمیت (١٨٩٥-١٩٦٣م)، آهنگساز آلمانی، میتوان یافت.
مآخذ
CE, ٦th edition (under «ground bass»); EB, ٢٠١٠; ME, ٢٠٠٨; NGDMM.
بخش موسیقی