دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٨٥١ - استقلال
استقلال
نویسنده (ها) :
فرید قاسمی
آخرین بروز رسانی :
شنبه ٢ فروردین ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
استقلال \ esteqlāl\ ، نشریهای سیاسی، انتقادی و خبری که از ١٣٢٧ تا ١٣٢٨ق/ ١٩٠٩ تا ١٩١٠م در تبریز چاپ میشد. استقلال حاصل تجمع گروهی از مشروطهخواهان و مدافعان تبریز به رهبری ستارخان و باقرخان در کنسولگری عثمانی در آن شهر در زمان اشغال شهر به دست نیروهای روس (١٣٢٧ق) بود. این نشریه از جمادیالاول ١٣٢٧ تا جمادیالآخر ١٣٢٨ در ٥٤ شماره منتشر شد.
استقلال در آغاز، هفتگی بود و پس از هفتمین شماره، سه بار در هفته، و به شیوۀ چاپ سنگی انتشار مییافت. این روزنامه زیر نظر هیئت منتخب مشروطهخواهان، با مدیریت میرزا آقا بلوری (تبریزی)، ناشر نالۀ ملت، اداره میشد (براون، ٤٠؛ EIr.، ذیل «استقلال») دربارۀ خطمشی سیاسی این نشریه، اختلافنظر وجود دارد (نک : رابینو، ٥٨؛ براون، همانجا). پس از پیروزی مشروطهخواهان، میرزا آقا به تنهایی به کار انتشار روزنامه پرداخت.
استقلال حاوی اخبار داخلی و خارجی، خبر رویدادهای آذربایجان و نیز مطالبی در مخالفت با سیاستهای روسیه بود (مجیدی، ٦٤؛ صدر هاشمی، ١٥٩؛ EIr.، همانجا). اهمیت این روزنامه بهویژه از نظر بازتاب رویدادهای آذربایجان در آن زمان است. نسخههایی از آن در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانۀ ملی ایران و دانشگاههای کِیمبریج و پرینستِن نگهداری میشود (همان).
مآخذ
رابینو، یاسنت لویی (ض: ه . ل. رابینو)، روزنامههای ایران، ترجمۀ جعفر خمامیزاده، تهران، ١٣٨٠ش؛
صدر هاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان، ١٣٦٣ش، ج ١؛
مجیدی، موسى، تاریخچه و تحلیل روزنامههای آذربایجان: ١٢٣٠-١٣٨٠، تهران، ١٣٨٢ش؛
نیز:
Browne, E. G., The Press and Poetry of Modern Persia, Cambridge, ١٩١٤;
EIr.
فرید قاسمی