اِستال \ [e]stāl\ ، ژِرمِن دو (نام کامل او: آن ـ لوییزـ ژِرمِن نِکِر، بارون دو اِستـال ـ اُلستَن)، معروف به مادام دو استال (١٧٦٦-١٨١٧م/ ١١٨٠-١٢٣٢ق)، بانوی نویسنده، فعال سیاسی و روشن‌فکر فـرانسوی ـ سوئیسی. او کـه شاید سرشنـاس‌ترین زن زمانۀ خود بود، به‌منزلۀ یکی از پیش‌گامان رُمانتیسم، بر ادبیات فرانسوی تأثیری مستقیم گذاشت.
ژرمن در پاریس و در خانواده‌ای سوئیسی زاده شد. پدرش بانک‌داری اهل ژنو به نام ژاک نکر بود که بعدها وزیر دارایی لویی شانزدهم شد و مادرش زنی پرُتستان مذهب به نام سوزان کورشو بود که افراد سرشناس آن روز فرانسه به سالُن (محفل ادبی) او در پاریس رفت و آمد می‌کردند و ژرمن در کودکی با آنان آشنایی یافت؛ کسانی چون د، آلامبِر، دیدِرو، گریم و بِرناردَن دو سَن پیِر. ژرمن از کودکی به سبب خوش‌زبانی و زیبایی‌اش موردتوجه بود. او استعدادی شگرف داشت، چنان‌که در ١١ سالگی مجموعه شعری سرود و در ١٥ سالگی روح‌القوانین مُنتسکیو را تفسیر می‌کرد. او در ١٧٨٦م با بارون اِریک ماگنوس اِستـال وُن هُلستِین (در فرانسوی: بارون دو استال ـ اُلستَن)، سفیر سوئد در پاریس، ازدواج کرد و به دربار راه یافت و در آنجا خوش درخشید. اما این ازدواج موفق نبود و تا زمانی که به جدایی رسمی انجامید (١٧٩٨م)، ژرمن با چندین معشوق رابطه داشت. او صاحب ٣ فرزند شد: اُگـوست (ز ١٧٩٠م) کـه مجموعۀ آثار مادرش را به چاپ رساند، آلبِر (ز ١٧٩٢م) و آلبِرتین (ز١٧٩٦م) که احتمالاً بارون دو استال پدر هیچ‌یک نبود.

م مادام دو استال در ١٧٨٨م «نامه‌هایی دربارۀ منش و نوشته‌های ژان ژاک روسو» را به نگارش درآورد که بس پرشور بود. با این حال، او تحت تأثیر اندیشه‌های پدرش، که شیفتۀ مونتسکیو بود، خواهان نظام سلطنت مشروطه (پارلمانی)، همانند انگلستان، برای فرانسه بود. در این احوال، انقلاب فرانسه آغاز شد، پدرش از وزارت برکنار شد و به کُپه در کنار دریاچۀ ژنو در سوئیس رفت و برای همیشه در آنجا ماندگار شد. مادام دو استال که رؤیای ایفای نقش سیاسی در سر داشت، توانست موجباتی فراهم آورد تا منصب وزارت جنگ به معشوقش، کُنت دو ناربُن، داده شود. در این سالها، او به سبب موقعیت دیپلماتیک همسرش در امان بود و محفلش که میعادگاه آزادی‌خواهان، سلطنت‌طلبان و هواداران قانون اساسی بود، از مهم‌ترین محافل ادبی و سیاسی پاریس به شمار می‌رفت. او پس از سقوط سلطنت ناگزیر شد که در سپتامبر ١٧٩٢ پاریس را ترک کند و به کپه برود. همچنین به ناربن کمک کرد به انگلستان بگریزد و خود نیز در ١٧٩٣م نزد او رفت. پس از بازگشت به سوئیس، در ١٧٩٤م با بنژامَن کُنستان، نویسندۀ فرانسوی، آشنا شد و تا ١٨٠٨م به رابطه با او ادامه داد.
پس از سرنگونی رُبِسپیِر و پایان «دورۀ وحشت»، مادام دو استال در بهار ١٧٩٥م به پاریس بازگشت و دوباره محفل خود را به راه انداخت، اما دولت انقلابی به او ظنین شد و او ناگزیر به کپه بازگشت و در آنجا نخستین کتاب عمدۀ خود را با عنوان «دربارۀ تأثیر عواطف و احساسات بر خوشبختی افراد و ملتها» (١٧٩٦م) نوشت که یکی از اسناد مهم رمانتیسم اروپاست. سال بعد به پاریس رفت و در خانۀ خود آزاداندیش‌ترین نظریه‌پردازان و سرشناسانِ تریبونا (مجلس مشورتی دورۀ انقلاب) را می‌پذیرفت، و وقتی که در ١٨٠٠م کتاب «دربارۀ ادبیات و پیوندهایش با نهادهای اجتماعی» را منتشر کرد، حیثیت ادبی او دوچندان شد. او در ١٨٠٢م داستان بلند رمانتیکی به نام دِلفین نوشت که بر شهرتش افزود. دیگر داستان بلند او، کُرین (١٨٠٧م)، که حاصل سفرش به ایتالیا بود، بر زنان نویسندۀ اروپایی و آمریکایی تأثیر چشمگیری نهاد.
پس از به قدرت رسیدن ناپلئون، مادام دو استال به مدت ١٠ سال از پاریس تبعید شد. او گاه در قصر کپه، در میان دوستان و علاقه‌مندان خود به سر می‌برد، و گاه به سفر می‌رفت، از جمله به آلمان که در آنجا با گوته و شیلر آشنا شد و پس از آن، به تدارک چاپ کتابی پرداخت به نام «دربارۀ آلمان» (١٨١٠م) که سیمای تمدن آلمانی و ادبیات رمانتیک آلمانی دورۀ اشتورم اونت درانگ (ه‌ م) را به فرانسویان نشان می‌داد. این اثر تأثیر بسزایی بر اندیشمندان و ادیبان اروپا نهاد. اما افراد پلیس به چاپخانه ریختند و نمونه‌های کتاب را از میان بردند و به خود او دستور دادند که فرانسه را ترک کند. او به کپه بازگشت و پنهانـی با افسر فرانسـویِ سوئیسـی تبـاری بـه نام جـان رُکا ــ که ٢٠ سال از او جوان‌تر بود ــ ازدواج کرد. مادام دو استال از آن پس، در سالهای ١٨١٢ و ١٨١٣م، به اتریش، روسیه، سوئد و انگلستان رفت و همه را برضد ناپلئون تحریک ‌کرد. او پس از بازگشت خاندان بوربن به سلطنت، به پاریس بازگشت و محفل خود را به راه انداخت.
مادام دو استال زندگی پرتحرک و آشوب‌زده‌ای داشت و سراسر آن در این اندیشه گذشت که هم‌عصران خود را به آرمانی پرشورتر رهنمون شود. این دعوت به آزادی تفکر و تغزل به پدید آمدن یکی از وجوه اساسی رمانتیسم فرانسوی کمک کرد. اندیشۀ مادام دو استال که در آغاز، تحت تأثیر روسو و جهان‌وطنی مطلوب فیلسوفان بود، ضمن تماس با کشورهای دیگر، به ویژه آلمان، غنی‌تر شد و به مرحلۀ گذار از نوکلاسیسیسم سدۀ ١٨ به رمانتیسم سدۀ ١٩م شکل بخشید.

مآخذ

CE, ٦th edition;
EA, ٢٠٠٦;
EB, ٢٠٠٨;
GLE (under «Staël-Holstein»);
ME, ٢٠٠٥.
بخش ادبیات جهان