دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥١٦ - اسپوث ای مینا
اسپوث ای مینا
نویسنده (ها) :
بخش تاریخ
آخرین بروز رسانی :
چهارشنبه ٢٣ بهمن ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اِسپوث ای مینا \ espos i minā\ ، فـرانـثـیسکو (١٧٨١-١٨٣٦م/ ١١٩٥-١٢٥٢ق)، فرمانده نظامی و سیاستمدار لیبرال اسپانیایی. او فرمانده برجستۀ چریکها در جنگ شبهجزیره یا جنگ استقلال اسپانیا (١٨٠٨-١٨١٤م) بر ضد فرانسه بود که سپس هوادار لیبرالیسم شد و در چندین قیام و نیز نخستین جنگ کارلوسیان (١٨٣٣-١٨٣٩م) نقش داشت.
اسپوث ای مینا که در آغاز، کشاورز بود، در ١٨٠٨م به صف مبارزه با متجاوزان فرانسوی پیوست. او سازماندهنده و طراح نظامی ماهری بود و در ١٨١٠م فرماندهی چریکها را در استان شمالی ناوار (ناوارّا) به دست گرفت. اسپوث ای مینا در ١٨١٣م ژنرال شد و تا ١٨١٤م زیر فرمان دوکِ وِلینگتِن، فرمانده بریتانیایی که در اسپانیا با ارتش ناپلئون میجنگید، به پیروزیهایی دست یافت.
اسپوث ای مینا که هوادار لیبرالیسم بود، پس از بازگشت فِرناندویِ (فردیناندِ) هفتم، شاه مستبد اسپانیا به قدرت، در پامپلونا دست به کودتایی ناموفق زد و در پی آن به فرانسه گریخت. او پس از انقلاب پیروزمند ١٨٢٠م بر ضد فرناندو، به اسپانیا بازگشت و در ١٨٢٣م در کاتالونیا رهبری ارتش آزادیبخش را در برابر فرانسویان که برای بازگرداندن فرناندو مداخله کرده بودند، برعهده گرفت، ولی شکست خورد و به انگلستان گریخت. پس از مرگ فرناندو در ١٨٣٢م، نخستین جنگ کارلوسیان میان سنتگرایان هوادار دُن کارلوس، برادر فرناندو، و لیبرالهای طرفدار ملکه ماریا کریستینا، نایبالسلطنۀ ایسابِل دوم، درگرفت. در این جنگ، اسپوث ای مینا در رأس سپاهی در کاتالونیا به نبرد با کارلوسیان پرداخت که در آن، خشونت بسیاری نشان داد و به پیروزی کامل نیز دست نیافت.
مآخذ
EB, ٢٠٠٨;
GLE ;
ME, ٢٠٠٥ (under «Spain, VII. F. ٢»);
MEL.
بخش تاریخ