دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٨٤ - ازداکره
ازداکره
نویسنده (ها) :
پرویز رجبی
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ٢ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَزداکَره [azdākara]، آگاهکننده (چاووش، پیک)، مأموری که در زمان هخامنشیان فرمانهای رسمی دولتی را به اطلاع میرساند. این اسم مرکب از دو جزء اَزدا ـ (پهلوی: اَزد = دانسته، معلوم) (بارتولمه، ٢٢٨؛ نیبرگ، II\ ٤٢؛ هینتس، ٥٢؛ شِدِر، ٢٦٤). و پسوند ـ کَره (پهلوی: ـ گر) درست شده است. اَزدا در سـنگنبشـتـههـای داریـوش در بیستـون و نقـش رستـم (کنت، ١١٧, ١٣٧, ١٣٩) به معنی «دانسته»، و در گاهان (ص ١٠٠) به معنی «به راستی، درست» آمده است. اصطلاح ازداکره برای نخستین بار در نامهای آرامی که برای ارشام، ساتراپ هخامنشی در مصر فرستاده شده است، به چشم میخورد. ازداکره را مأمور مخفی (خبرچین) نیز معنی کردهاند (نک : هینتس، همانجا).
مآخذ
Bartholomae, Ch., Altiranisches Wörterbuch, Berlin, ١٩٦١;
Die Gatha’s des Awesta, tr. Ch. Bartholomae, Strasburg, ١٩٠٥;
Hinz, W., Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, ١٩٧٥;
Kent, R. G., Old Persian, New Haven, ١٩٥٣;
Nyberg, H. S., A Manual of Pahlavi, Wiesbaden, ١٩٧٤;
Schaeder, H. H., Iranische Beiträge I, Hildesheim\ New York, ١٩٧٢.
پرویز رجبی