دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٤٤ - آزادیستان
آزادیستان
نویسنده (ها) :
علی میرانصاری
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ٢ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آزادیسْتان [āzādīstān]، مجلۀ ادبی که نخستین شمارۀ آن در خرداد ١٢٩٩، به مدیریت تقی رفعت (د شهریور ١٢٩٩) در تبریز منتشر شد. انتشار این مجله پس از قیام شیخ محمد خیابانی و تبدیل نام آذربایجان به آزادیستان در فروردین ١٢٩٩ صورت گرفت و رفعت که از طرفداران خیابانی بود، این نام را بر مجلۀ خود گذارد.
عمر مجلۀ آزادیستان بسیار کوتاه بود، زیرا پس از انتشار ٣ شماره، قیام خیابانی توسط مخبرالسلطنه هدایت در شهریور همین سال سرکوب شد و شمارۀ چهارم مجله که زیر چاپ بود، انتشار نیافت (آرین پور، ٢/ ٢٣٠). این موضوع سبب انزوا و گوشهنشینی رفعت در قزلدیزج شد که سرانجام پس از قتل خیابانی، دست به خودکشی زد.
آزادیستان هر ١٥ روز یک بار در قطع خشتی منتشر میشد. این مجله طرفدار تجدد ادبی بود و گروهی از شاعران و نویسندگان جوان و نوگرا با آن همکاری میکردند. از ویژگیهای این مجله میتوان به درج نخستین اشعار نو فارسی (پیش از نیما)، سرودۀ کسانی مانند شمس کسمایی و تقی رفعت، در آن اشاره کرد (تربیت، ٣٨٤؛ صدر هاشمی، ١/ ١٤٩؛ آرینپور، همانجا).
مآخذ
آرینپور، یحیى، از صبا تا نیما، تهران، ١٣٥٤ش؛
تربیت، محمدعلی، مقالات، تهران، ١٣٥٥ش؛
صدر هاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان، ١٣٦٣ش.
علی میرانصاری