دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٢١٧ - آرمین
آرمین
نویسنده (ها) :
پرویز رجبی
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٥ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آرْمین [ārmīn]، یا کیآرمین، یکی از شاهان یا شاهزادگان کیانی. در مورد این نام آراء متفاوت است. کیآرمین فقط در یک نسخۀ شاهنامۀ فردوسی (نسخۀ مُل) به صورت کیارمین و به عنوان چهارمین پسر کیقباد آمده است: «چهارم کیارمین بودیش نام» (١/ ٢٤٢). در نسخۀ مسکو از آرمین نامی برده نمیشود و ٤ پسر کیقباد عبارتاند از کاووس، کیآرش، کیپشین و آرش؛ و آن مصراع چنین آمده است: «چهارم کیآرشش بود نام» (٢/ ٧٤). ولف در «واژهنامۀ شاهنامه» از آرمین تنها بهعنوان پسر کیقباد یاد کرده است (ص ١٠).
برای نخستینبار اشپیگل، با بررسی تاریخ طبری (١/ ٥٠٤، ٥٠٩، ٥١٥)، الکامل ابن اثیر (١/ ٢٤٥) و آثار الباقیۀ بیرونی (ص ١٠٤)، نوشت که آنچه در تاریخ طبری و الکامل ابن اثیر آمده، به اوستا نزدیکتر از شاهنامه است و آرمین را نوۀ کیقباد و مؤسس کیانیان ارمنستان خواند و در مورد نام آرمین تردیدی نکرد(ص ١٩٤-١٩٥). به پیروی از اشپیگل، نولدکه نیز کیآرمین را پسر اپیوه دانست، اما نوشت که نام واقعی این شخصیت باید بیارش باشد و اظهار داشت که کیآرمین در شاهنامه تحریف شده است (ص ٥٧٠-٥٧٢). ذبیحالله صفا هم اعتقاد به تحریف این نام در شاهنامه دارد (ص ٤٩٩). به هر حال تبدیل «آرشش» به «آرمین» بسیار محتمل است (نیز نک : مجمل التواریخ، ٢٩).
مآخذ
ابن اثیر، الکامل؛
بیرونی، الآثار الباقیة، به کوشش زاخاو، لایپزیگ، ١٩٢٣م؛
صفا، ذبیحالله، حماسهسرایی در ایران، تهران، ١٣٦٣ش؛
طبری، تاریخ؛
فردوسی، شاهنامه، به کوشش برتلس، مسکو، ١٩٦٦م؛
همان، به کوشش ژول مُل، تهران، ١٣٥٣ش؛
مجمل التواریخ و القصص، به کوشش محمدتقی بهار، تهران، ١٣١٨ش؛
نیز:
Nöldeke, Th., «Kajânier im Awestâ», ZDMG, ١٨٧٨, vol. XXXII;
Spiegel, F., «Awestâ und Shâhnâme», ibid, ١٨٩١, vol. XLV;
Wolf, F., Glossar zu Firdosis Schahname, Hildesheim, ١٩٦٥.
پرویز رجبی