دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢١٥٦ - افلاکی
افلاکی
نویسنده (ها) :
پروانه محمدی
آخرین بروز رسانی :
شنبه ١٧ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
افلاكی \aflākī\، شمس الدين احمد عارفی (د ٧٦١ ق / ١٣٦٠ م)، از شاگردان و مريدان شيخ جلالالدين عارف، نوادۀ جلال الدين محمد مولوی و مؤلف كتاب مناقب العارفين. اين كتاب با اينكه از جهت اشتمال بر احوال مشايخ سلسلۀ مولويه و خاندان جلالالدين مولوی دارای اهميت و فوايد بسيار است، اما از زندگانی مؤلف اطلاعات چندانی بهدست نمیدهد.
افلاكی بهسبب دلبستگی بسيار به شيخ خود، عارف چلبی، به عارفی معروف شد (افلاكی، ١ / ٤، ٣٨٨؛ ثاقب مصطفى، ٣ / ٦، ٧). وی در قونيه به دنيا آمده، و چون وفات او در ٧٦١ ق بوده است، و استادان و پيرانش به اوايل سدۀ ٨ ق تعلق داشتهاند، میتوان گفت كه ولادت او در اواخر سدۀ ٧ و در حدود ٦٩٠ ق روی داده است (نك : يازيجی، ٩).
افلاکی در خدمت عارف چلبی (د ٧١٩ ق / ١٣١٩ م) به درجات عالی نائل شد و پس از مرگ او بر طبق وصيتش به نگهبانی تربت مولانا پرداخت و يكی از «مثنویخوانان» آنجا شد (افلاكی، ٢ / ٩٥٤، ٩٧٠؛ گولپينارلی، ١٧٣). وی در قونیه وفات یافت و نزدیک تربت مولانا به خاک سپرده شد (همانجا).
افلاكی شهرت خود را مديون تأليف بسيار مهم خود، مناقب العارفين، است.
مآخذ
افلاكی، احمد، مناقب العارفين، بهكوشش تحسين يازيجی، آنكارا، ١٩٦٧ م؛
ثاقب مصطفى دده، سفينۀ نفيسۀ مولويان، مصر، ١٢٨٣ ق؛
گولپينارلی، عبدالباقی، مولويه بعد از مولانا، ترجمۀ توفيق هاشمپور سبحانی، تهران، ١٣٦٦ ش؛
يازيجی، تحسین، مقدمه بر مناقب العارفين (نك : هم ، افلاكی).
پروانه محمدی (دبا)