دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢١٣٩ - آرمانیاک
آرمانیاک
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
جمعه ٦ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آرْمانْیاک [ārmānyāk]، منطقهای تاریخی درجنوب غربی فرانسه که در حال حاضر جزو استان ژِر است. آرمانیاک بخشی از دوکنشین گاسکُنْی در دورۀ مِرُوَنژیان و کارُلَنژیان بود و در دورۀ فروپاشی فئودالیسم در سدۀ ١٠م به صورت واحدی سیاسی درآمد؛ از سدۀ ١٢م به عنوان منطقۀ حائل بین سرزمینهای تحت تسلط شاهان فرانسه (تولوز) و سرزمینهای تحت تسلط شاهان انگلستان(گوییِن) اهمیت راهبردی کسب کرد. پیمان کاله(١٣٦٠م) در دورۀ جنگ ١٠٠ ساله (١٣٣٧-١٤٥٣م) حاکمیت مطلق بر آرمانیاک را به انگلیسیها داد. فراخوان کُنت ژان اول برضد حکومت انگلستان (١٣٦٨م) بهانهای به دست شارل پنجم، پادشاه فرانسه داد تا جنگ را از سر گیرد.
با شروع سدۀ ١٥م املاک کنتهای آرمانیاک از گارُن تا پیرِنه گسترش یافت و قسمتهایی از ماسیف سانْتْرال را نیز در برگرفت.
موقعیت املاک کنت بِرنار هفتم و بهرهگیری از خدمات سربازان مزدور گاسکُنیی موجب شد که کنت در اوایل سدۀ ١٥م در کشمکشهای داخلی فرانسه نقش مهمی داشته باشد. قتل لوئی، دوکِ اُرلئان (برادر شارل ششم) به دست ژان بیباک، دوک بورگونْی (١٤٠٧م)، سبب شد حزب آرمانیاک در برابر بورگینیونها تشکیل شود. با ازدواج دختر برنار با پسر مقتول، برنار در رأس جریانی قرار گرفت که حزب ارلئانیست نامیده میشد.
از آنجا که بورگینیونها اغلب با انگلیسیها در یک صف قرار میگرفتند، آرمانیاکها جبههای ملی به نظر میرسیدند، اما در واقع گروهی قدرتطلب بودند. آنها شارل ششم را از ١٤١٣م تحت نفوذ خود درآوردند. آرمانیاکها رهبری مقاومت در برابر حملۀ پادشاه انگلستان هنری پنجم به فرانسه را به عهده داشتند، ولی در نبرد آژَنکور (١٤١٥م) شکست خوردند. بورگینیونها با بهرهگیری از نارضایی حاصل از حکومت خشن آرمانیاکها، در تابستان ١٤١٨م به پاریس وارد شدند و برنار را به همراه بسیاری از پیروانش به قتل رساندند. آرمانیاکها پس از ١٤١٨م هنگام به تخت نشستن شارل هفتم قدرت خود را از دست دادند و مطیع شارل دلیر، دوک بورگونی شدند. در اواخر سدۀ ١٥م، لوئی یازدهم به املاک کنتهای آرمانیاک دست درازی کرد، پایتخت آنها را اشغال، و قلمرو آنها را مصادره نمود.
آرمانیاک در ١٦٠٧م به هنگام سلطنت هانری چهارم، به فرانسه بازگردانده شد. (١٩٣)