دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢١٢٢ - ارسلان شاه
ارسلان شاه
نویسنده (ها) :
ابوالفضل خطیبی
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ١٣ بهمن ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَرْسَلانْ شاه [arsalān šāh]، ابوالمظفر رکنالدین (٥٢٨-٥٧١ق/ ١١٣٤-١١٧٥م)، فرزند طغرل دوم، از آخرین سلاطین سلجوقی در عراق عجم و آذربایجان.
ارسلان بهیاری امرای سلجوقی در٥٥٥ق(یا٥٥٦ق) درهمدان بر تخت پادشاهی نشست. اما پادشاهی او نامی بیشنبود، زیرا قدرت واقعی در دست پدرخواندهاش، شمسالدین ایلدگز، امیر سلجوقی بود و مستنجد، خلیفۀ عباسی نیز پادشاهی او را به رسمیت نشناخت.
ارسلان شاه در ٥٧١ق در جریان لشکرکشی به آذربایجان در زنجان درگذشت و در همدان در کنار مقبرۀ پدرش به خاک سپرده شد.
مورخان شخصیت و شجاعت ارسلان را ستودهاند، ولی گفته شده که او از کار ملکداری غفلت میورزید و بیشتر به شادخواری و خوشگذرانی روزگار میگذرانید.
ارسلان شاه با شاعران برجستۀ عصر خویش معاشرت داشت و ازجمله شاعران ستایشگر او میتوان از اثیرالدین اخسیکتی و مجیرالدین بیلقانی نام برد.*
مآخذ
ابن اثیر، الکامل؛ ابن جوزی، یوسف، مرآة الزمان، حیدرآباد دکن، ١٣٧٠ق/ ١٩٥١م؛ اثیرالدین اخسیکتی، دیوان، به کوشش رکنالدین همایون فرخ، تهران، ١٣٣٧ش؛ بنداری، فتح، تاریخ دولة آل سلجوق (زبدة النصرة)، بیروت، ١٤٠٠ق/ ١٩٨٠م؛ حسینی، علی، زبدة التواریخ، به کوشش محمد نورالدین، بیروت، ١٤٠٥ق/ ١٩٨٥م؛ حمدالله مستوفی، تاریخ گزیده، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ١٣٦٢ش؛ دولتشاه سمرقندی، تذکرة الشعراء، به کوشش محمد رمضانی، تهران، ١٣٣٨ش؛ راوندی، محمد، راحة الصدور، به کوشش محمد اقبال، تهران، ١٣٣٣ش؛ صفا، ذبیحالله، تاریخ ادبیات در ایران، تهران، ١٣٥٦ش؛ ظهیرالدین نیشابوری، سلجوقنامه، تهران، ١٣٣٢ش؛ مجیرالدین بیلقانی، دیوان، به کوشش محمدآبادی، تبریز، ١٣٥٨ش؛ نیز:
Bosworth, C. E., «The End of the Saljuqs», The Cambridge History of Iran, vol. V, ed. J. A. Boyle, Cambridge, ١٩٦٨.
ابوالفضل خطیبی