اُرْدین‌ـ ناشْچُکین [ordīn-nāščokīn]، آفاناسی‌لاوْرِنتیِویچ (ح ١٦٠٥- ح ١٦٨١م/ ١٠١٤-١٠٩٢ق)، دولتمرد و سیاستمدار روس و مشاور عالی تزار آلکسی (سل‌ ١٦٤٥-١٦٧٦م) در امور خارجی.
او که پسر خُرده مالکی بود، در محیط نسبتاً باز و چند فرهنگی به خوبی آموزش دید. وی در دورۀ میخاییل (سل‌ ١٦١٣- ١٦٤٥م)، در هیئتهـای تعیین مرزهـای روسیـه ـ سـوئد عضویت داشت و به عنوان مدیری مستعد حسن شهرت یافت. در ١٦٥٤م، در جریان جنگ لهستان ـ لیتوانی با روسیه، از مرزهای میان روسیه و لیتوانی و لیوُنیا با موفقیت دفاع کرد و پس از آنکه روسیه با لهستان پیمان ترک مخاصمه بست تا آلکسی بتواند اقدامات نظامی خود را برضد سوئد (١٦٥٦م) متمرکز کند، اردین ـ ناشچکین، حاکم شهر فتح شدۀ کوکِنْهاوزِن، و سپس عملاً فرمانروای همۀ سرزمینهایی شد که روسیه از لیوُنیا گرفته بود.
اردین ـ ناشچکین در ١٦٥٨م قرارداد متارکۀ جنگ با سوئد را تنظیم کرد، اما چون معتقد بود که روسیه باید سیاست خود را در جهت گسترش قدرت در منطقۀ دریای بالتیک هدایت کند، مصرانه از آلکسی خواست که حتى به قیمت از دست دادن اوکراین به جنگ با لهستان پایان دهد؛ اما آلکسی با نقشۀ او مخالفت کرد، با سوئد پیمان صلح کارْدیس را بست (١٦٦١م)، تقسیمات ارضی پیش از جنگ را پذیرفت و جنگ با لهستان را تا ١٦٦٦م ادامه داد. آلکسی در این سال، اردین ـ ناشچکین را از محل مأموریت خود (حاکم پسکف از ١٦٦٥م) فراخواند تا دربارۀ صلح با لهستان مذاکره کند. پس از ٨ ماه مذاکره با لهستانیها، بر سر پیمان ترک مخاصمه موافقت شد (ژانویۀ ١٦٦٧) و به موجب آن، اراضی واقع در کرانۀ شرقی رود دنیِپر در اوکراین و همچنین شهر و منطقۀ کیِف به روسیه تعلق یافت. اردین ـ ناشچکین در پی این توفیق سیاسی وزیر امور خارجه شد.
او در مقام مشاور عالی آلکسی، نه‌تنها در سیاست خارجی دست داشت، بلکه از الگوی اروپای غربی برای توسعۀ روسیه طرفداری کرد، چشم‌انداز تجارت با ایران و آسیای مرکزی را بهبود بخشید و توجه به صنعت کشتی‌سازی را افزایش داد.
با این همه، از آنجا که او به ادامۀ توسعه در منطقۀ بالتیک توجه خاص داشت و از سیاست دوستی با لهستان که با نقشۀ تسلط یافتن بر سراسر اوکراین در تضاد بود، حمایت می‌کرد، با تزار اختلاف‌نظر پیدا کرد و این به عزل وی از ادارۀ امور اوکراین و وزارت امور خارجه منجر شد. اردین ـ ناشچکین در فوریۀ ١٦٧٢، از امور دنیوی به دست کشید و پس از آن فقط مدت کوتاهی در ١٦٧٩م به منظور سرپرستی مذاکرات با لهستانیها به کار سابقش بازگشت. (١١٢)