دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٠١١ - اردل
اردل
نویسنده (ها) :
عنایت الله رضا
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ١٣ بهمن ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اِرْدِل [erdel]، منطقهای تاریخی در غرب رومانی که امروزه ترانسیلوانیا نامیده میشود.
اردل از شمال محدود است به دامنههای شرقی رشتهکوههای کارپات و ایالت قدیمی مَرمَروش، از شرق به ایالت بُغدان (بوگدان) مولداوا (مولداوی) و دامنۀ رشتهکوههای کارپات، از جنوب به والاشی (والاشیا = اِفلاق)، از غرب به مجارستان و از جنوب غربی به دمیرقاپی (دروازۀ آهنین). کوههای کارپات از ٣ جهت منطقۀ اردل را دربر گرفتهاند.
از نیمۀ دوم هزارۀنخست قم تا عصر میلادی، تراکها و داکها در این منطقه سکنا داشتند. در دورههای بعدی اقوام دیگری به این منطقه وارد شدند.
در ٦٣٨ق/ ١٢٤١م اردل دستخوش هجوم مغولان و تاتارها شد و در سدههای ١٠ و ١١ق/ ١٦ و ١٧م زیر نفوذ و سلطۀ دولت عثمانی بود.
اردل منطقۀ کشاورزی ـ صنعتی نسبتاً پیشرفتهای است و معادن وسیع زغال سنگ آن نیمی از نیاز کشور رومانی را تأمین میکند. ٧٠٪ سنگآهن رومانی از این منطقه است. استان ترانسیلوانیا دارای معادن فلزات رنگی، گاز طبیعی و سنگ نمک است. صنایع منطقه شامل فلزسازی، ماشینسازی، شیمیایی، صنایع چوب، بافندگی و جز آنهاست. در این استان همچنین نیروگاههای برق و کارخانههای صنایع سبک و مواد خوراکی وجود دارد. دامپروری این منطقه پیشرفته است.*
مآخذ
اولیا چلبی، محمد، سیاحتنامه، به کوشش احمد جودت، استانبول، ١٣١٤ق/ ١٨٩٦م؛
محمد، بچوی، ابراهیم، تاریخ، استانبول، ١٩٨٠م؛
دایرةالمعارف فارسی؛
سعدالدین، محمد، تاجالتواریخ، استانبول، ١٢٧٩ق؛
شاو، ا. ج. و ا. ک. شاو، تاریخ امپراتوری عثمانی و ترکیۀ جدید، مشهد، ١٣٧٠ش؛
عاشق پاشازاده، درویش احمد، تاریخ، استانبول، ١٣٣٢ق؛
نعیما، مصطفى، تاریخ، استانبول، ١٢٨١ق؛
نیز:
BSE٢;
BSE٣;
EI٢;
IA;
Kós, K., Transylvania, Budapest, ١٩٨٩;
Mic dictionar enciclopedic, Bucharest, ١٩٨٦;
Nemeskürty, I., introd. Transylvania (vide: Kós);
Nesrî, M., Kitâb-i Cihan-Nümâ, Ankara, ١٩٨٧;
Uzunçarsılı, İ. H., Osmanlı tarihi, Ankara, ١٩٨٢-١٩٨٣.
عنایتالله رضا