آراکْچِیِف [ārākčeyef]، آلیکسِی آندرِیِویچ(١٧٦٩-١٨٣٤م/ ١١٨٣- ١٢٤٩ق)، افسر ارتش و دولتمرد روس که تسلط او بر امور داخلی روسیه در آخرین دهۀ سلطنت آلکساندر اول (حک‌ ١٨٠١-١٨٢٥م) موجب شد که این دوره به نام او معروف شود.
آراکچیف، افسر توپخانه در ارتش روسیه، از مصاحبان نزدیک و مشاوران شاهزاده پاوِل بود که وقتی در ١٧٩٦م به امپراتوری روسیه رسید وظیفۀ تجدید سازمان تمامی ارتش را برعهدۀ وی گذاشت، ولی هنگامی که مقررات سخت انضباطی او افسران ارتش را بیزار کرد، از کار برکنار شد (١٧٩٨م) و تنها هنگامی دوباره به خدمت فراخوانده شد که آلکساندر اول بر تخت نشست. آراکچیف که در ١٨٠٣م بازرس کل توپخانه شد، آن شاخۀ ارتش را تجدید سازمان کرد و سپس منصب وزارت جنگ یافت (١٨٠٨م). سال بعد در جنگ روسیه و سوئد (١٨٠٨-١٨٠٩م) شخصاً نیروی روس را واداشت تا از خلیج یخ‌زدۀ فنلاند عبور کنند و به جزایر اولاند حمله برند؛ در نتیجه، سوئد ناچار شد فنلاند را به روسیه واگذارد (سپتامبر ١٨٠٩).
آراکچیف به طور کلی با حکومت لیبرالی و اصلاحات قانونی موردنظر آلکساندر مخالف بود و هنگامی که این امپراتور شورای مشاوران دولتی را ایجاد کرد (١٨١٠م)، از وزارت جنگ استعفا داد. بعداً سمت ریاست بخش نظامی شورا را پذیرفت و در مقام یکی از معتمدترین مشاوران نظامی آلکساندر، طی جنگ ١٨١٢م همۀ مراسلات نظامی امپراتور را در دست داشت. بعدها هنگامی که آلکساندر تقریباً یکسره درگیر امور خارجی گردید، آراکچیف مشاور عالی شورای وزیران در ادارۀ امور داخلی شد (١٨١٥م).
طی ١٠ سال بعد آراکچیف بر ادارۀ امور داخلی روسیه سلطه داشت. او به رغم محافظه‌کاری ذاتی‌اش، در آزاد کردن رعیتهای روس ایالتهای ساحل بالتیک شرکت، و برنامه‌ای برای آزادسازی تدریجی همۀ رعیتهای روس تدوین کرد (١٨١٨م). به علاوه، سرپرستی شبکۀ مجتمع‌های نظامی ـ کشاورزی را برعهده داشت و در فاصلۀ سالهای ١٨١٦ تا ١٨٢١م یک سوم نیروی نظامی ثابت روسیه را اسکان داد. یک سال پس از آنکه نیکلای اول جانشین آلکساندر شد (١٨٢٥م)، آراکچیف از همۀ مشاغلش کناره‌گیری کرد. (١٠٠)