دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٨٢٨ - آذربیان
آذربیان
نویسنده (ها) :
پرویز رجبی
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٢٨ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آذَرْبَیان [āzarbayān]، شاهک شهر شاپور ویکیاز سرداران شهرگ، مرزبان فارس در سال ٢٣ یا ٢٨ق به هنگام حملۀ عربها به فارس. پس از کشتهشدن شهرگ به دست حکم بن ابیالعاص، فرستادۀ خلیفه عمر، پارسیان در شهر شاپور محاصره شدند و دیری نپایید که حکم به یاری آذربیان با آنان صلح کرد. حکم به هنگام گشودن استخر نیز از آذربیان کمک گرفت (طبری، ٤/١٧٦؛ ابن اثیر، ٣/٤١).
ظاهراً پس از مرگ عمربن خطاب و به خلافت رسیدن عثمان ابن عفان،آذربیانقصدپیمانشکنی با عربها را داشت، اما بامشاهدۀ زور بازوی فرستادۀعثمان، عبیداللهبن مَعْمَر، از او زنهار خواست (همو،٣/٤٢). ابناثیرنامآذربیانرابهصورتارزنبان ضبطکرده است (همانجا). یوستی آذربیان را با ارزنبان و ارژنبان یکی میداند (ص ٤٢). شاید ارژنبان با دشت ارژن از توابع شاپورمرتبط بوده باشد (اصطخری، ١٢٢). در تاریخ طبری نیز یکی از صورتهای گوناگونیکه درحاشیه برای آذربیان آمده، ارزنبان است(همانجا).
مآخذ
ابن اثیر، الکامل؛
اصطخری، ابراهیم، مسالک الممالک، به کوشش دخویه، لیدن، ١٩٢٧م؛
طبری، تاریخ؛
نیز:
Justi, F., Iranisches Namenbuch, Hildesheim, ١٩٦٣.
پرویز رجبی