ا‘فیلان \o-feylān\ ، شُن (نام اصلی او: جان فرنسیس ویلَن، ١٩٠٠-١٩٩١ م / ١٢٧٨-١٣٧٠ ش)، داستان و مقاله و زندگی‌نامه‌نویس ایرلندی. شهرت او از داستانهای کوتاهش دربارۀ طبقات پایین و میانۀ ایرلند، انحطاط مبارزۀ ملی‌گرایانه، و کمبودها و نقاط ضعف مذهب کاتولیک ایرلندی است. درعین‌حال، آثارش بازتابی از جنبش بیداری دگرباره نسبت به فرهنگ ایرلندی است که نوزایی ادبی ایرلند در آغاز سدۀ ٢٠ م برانگیخته بود.
ا‘فیلان در قیام ایرلند (١٩١٨-١٩٢١ م) شرکت داشت و این تجربه در مضمون داستانهای او تأثیر گذاشت. او در دانشگاه ملی ایرلند در دوبلین و دانشگاه هاروارد در آمریکا تحصیل کرد. از ١٩٢٦ تا ١٩٣٣ م به تدریس ادبیـات گیـلی، انگلیسی ـ ایرلندی، و انگلیسی در دانشگاهها و مدارس عالی انگلستان و آمریکا پرداخت. پس‌ از بازگشت به ایرلند و مدت کوتاهی تدریس، نخستین مجموعۀ داستانی موفق خود را به نام «دیوانگی شبانۀ نیمۀ تابستان و داستانهای دیگر» (١٩٣٢ م) نوشت و سپس دربارۀ قیام عید پاک در ایرلند (١٩١٦ م) و پایه‌گذاری دولت آزاد ایرلند (١٩٢١ م)، داستانی با نام «آشیانۀ مردم ساده» (١٩٣٣ م) منتشر کرد و انتشار این آثار به او اجازه داد وقت خود را یکسره صرف نوشتن کند. ا‘فیلان فقط ٤ داستان بلند نوشت که ازجملۀ آنها «تنها پرنده» (١٩٣٦ م) و «بازگشت به ایرلند» (١٩٤٠ م) را می‌توان نام برد. این داستانها یک شخصیت اصلی مشترک را تصویر می‌کنند که می‌کوشد برضد طبقۀ متوسط فرودست بشورد و از میان آنان سر بر کشد. بعدها داستانهای کوتاه، مقاله‌ها، زندگی‌نامه‌ها و سفرنامه‌هایی نوشت که از زندگی ایرلندی معاصر تصویری عاری از ستایش، اما احساساتی و واقعی، به دست می‌داد. انتقادهایش از اِعمال سانسورِ الهام‌گرفته از کلیسا، تنگ‌نظری کشیشان ایرلندی و سنتهای خانوادگی محدودکننده، به بحثهای فراوانی دامن زد. آثار مشهور ا‘فیلان عبارت‌اند از: «زندگی دنیل اُ‘کانل» (١٩٣٨ م)؛ و «زنده‌باد خودم» (١٩٦٤ م)، که شرح احوال خود او ست. دیدگاههای تاریخی مردم ایرلند، در کتابهای «ایرلندیها، بررسی شخصیت» (١٩٤٩ م)، كه در ١٩٦٩ م با تجدید نظر منتشر شد، و «سفری به ایرلند» (١٩٤٠ م) آمده است. «داستانهای برگزیده» در ١٩٧٨ م، داستان «باز هم؟» در ١٩٧٩ م، «مجموعۀ داستانهای شن ا‘فیلان» در ١٩٨٠ م منتشر شد. همچنین ٩٠ داستان کوتاه او، با تصویرهای بی‌رحمانه‌ای از زندگی در ایرلند جدید، که بین سالهای ١٩٣٢ و ١٩٧٦ م نوشته شده بود، در «مجموعۀ داستانها» (١٩٨٣ م) انتشار یافت.
ا‘فیلان از ١٩٥٧ تا ١٩٥٩ م، در مقام مدیر شوراهای هنرهای ایرلند کار کرد. او بنیادگذار نشریۀ ادبی تأثیرگذار «ناقوس» در دوبلین، و از ١٩٤٠ تا ١٩٤٦ م سردبیر آن بود. ظاهراً تنها یکی از داستانهای کوتاه وی با نام «ماهی قزل‌آلا ... » به فارسی ترجمه شده است (١٣٥٥ ش).

مآخذ

Americana, ٢٠٠٦;
Britannica, ٢٠١٠;
Columbia, ٦th edition;
Encarta, ٢٠٠٨.
بخش ادبیات جهان