دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٦٣ - آریستاگوراس
آریستاگوراس
نویسنده (ها) :
پرویز رجبی
آخرین بروز رسانی :
سه شنبه ٣ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آریستـاگوراس [āristāgorās]، پسـر مـولپـاگـوراس و فرمانروای میلِتوس. داریوش در ٥٠٠ قم به سبب گزارشی محرمانه که حاکی از سوءظن مگابیزوس (بَغَبیش یا بَغبوخشه)، فرمانده سپاه هخامنشی در آسیای صغیر بود، هیستیائیوس، فرمانروای میلتوس و مرسین را به دربار فراخواند و آریستاگوراس، پسر عمو و داماد او را به حکومت میلتوس و مرسین گمارد. آریستاگوراس در همان سال به طمع افزودن جزیرۀ ناکسوس به قلمرو حکومت خود، ارته فرنه (ه م)، برادر داریوش و ساتراپ لیدی را به حمله برای تصرف جزیرۀ ناکسوس ترغیب کرد. ارته فرنه با تصویب داریوش، پسر عموی خود مگاپات یا مگاباتِس (بَغَهپات) را در ٤٩٩ قم با ٢٠٠ کشتی مأمور کمک به آریستاگوراس برای تصرف جزیرۀ ناکسوس کرد. چون این مأموریت به سبب تزویر آریستاگوراس به شکست منتهی شد (هرودت، III/ ٣١-٣٧)، فرمانروای یاغی تصمیم به ایجاد شورش در مستعمرات یونانی گرفت. در شوش، هیستیائیوس از یک سوی غیبت خود از میلتوس را عامل این شورشها قلمداد کرد و از سوی دیگر پنهانی آریستاگوراس را به شورش برضد دربار ایران واداشت. آریستاگوراس یونانیهای ایونی را با خود همراه ساخت و رسماً اعلام استقلال کرد و به مردم میلتوس خودمختاری داد (همو،III/ ٣٧-٤٣). جلب پشتیبانی حکومت اسپارت با شکست روبهرو شد، اما آتنیها تسلیم تحریکات او شدند (همو، III/ ١١٧-١٢١). آریستاگوراس پس از مدتی جنگ و گریز سرانجام در ٤٩٧ قم در حال محاصرۀ قلعهای در مرسین کشته شد و نیروهایش از هم پاشید (همو، III/ ١٤٣-١٤٩؛ نیز نک : توسیدید، II/ ٣٨٧, n. ٥).
مآخذ
Herodotus, The History, tr. A. D. Godley, London, ١٩٥٧;
Thucydides, History of the Pelponnesian War, tr. Ch. Forster Smith, London, ١٩٧٥.
پرویز رجبی