دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٥٢٣ - استفان ـ بولتزمن، قانون
استفان ـ بولتزمن، قانون
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
جمعه ١ فروردین ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِستِفان ـ بولتزمَن، قانونِ \ qānun-e [e]stefān-boltzman\ ، یا قانون اِشتِفان ـ بولتسمان، قانونی فیزیکی که بنابرآن، کل انرژی حرارتی تابیده شده از یک سطح، متناسب با توان چهارم دمای مطلق آن سطح است. این قانون را در ١٨٧٩م یوزف اشتفان، فیزیکدان اتریشی، با آنالیز کردن اندازهگیریهای تابش سیم پلاتین تابان، که توسط جان تیندِل انجام شده بود، فرمولبندی کرد، و در ١٨٨٩م، لوتْویش (لودویگ) بولتسمان که او نیز اتریشی بود، با بررسیهای ترمودینامیکی به دست آورد. بنابر این قانون، اگر E انرژی حرارتی تابیدهشده از واحد سطح در واحد زمان، و T دمای مطلق (بر حسب کِلوین) باشد، در آن صورت، E=σT٤ است که در آن، σ (حرف یونانی سیگما) ثابت تناسب است و ثابت استفان ـ بولتزمن خوانده میشود. مقدار این ثابت برابر ٤-١٠×٣٦/ ١ کیلوکالری بر مترمربع بر ثانیه بر K٤ است. این قانون تنها برای «اجسام سیاه» کاربرد دارد که در تئوری، همۀ تابش حرارتیِ فرودی را جذب میکنند.
قانون استفان ـ بولتزمن نقش مهمی در بررسیهایی داشت که به تئوری کوانتمِ ماکس پلانک انجامید.
مآخذ
CE, ٦th edition (under «Stefan, Josef»);
EA, ٢٠٠٦;
EB, ٢٠٠٦;
ME, ٢٠٠٥ (under «Stefan, Josef», «Boltzmann, Ludwig»).
بخش علوم پایه و مهندسی