آسیزی \āssīzī\، شهری در استان پِروجا در منطقۀ اومبریا، در مرکز ایتالیا. این شهر بر بلندیهای سوبازیو، در بالادست درۀ رودهای توپینو و کیاشو، در ١٩کیلومتری شرق پروجا واقع شده، و به‌سبب آنکه زادگاه قدیس فرانسیس ــ در ایتالیایی: فرانچِسکو (ح ١١٨٢-١٢٢٦ م)، بنیـادگذار فرقـۀ فرانسیسیان ــ است، شهرت دارد. شهر آسیزی خیابانهای باریک و پیچ‌درپیچی دارد و دیوارهای قرون وسطایی، آن را دربر گرفته‌اند.
آسیزی در نتیجۀ توسعۀ شهر اومبریایی، اِتروسکی و رومیِ آسّیسیوم پدید آمد. پرستشگاه مینِروا (که امروزه تبدیل به کلیسا شده است) برجسته‌ترین بنای بازمانده از آسیسیوم است. آسیزی که در اوایل قرون وسطى، هم‌زمان با تسلط دوکهای اِسپولِتو، درگیر جنگهای داخلی با پروجا بود، در سدۀ ١٢ م به‌صورت شهری مستقل درآمد و سرانجام در سدۀ ١٦ م جزئی از ایالتهای پاپی شد. این شهر در ١٨٦٠ م بخشی از پادشاهی ایتالیا گردید.

جالب‌ترین بنای تاریخی آسیزی کلیسای سن‌فرانچِسکو ست که ساختمان آن در ١٢٢٨ م آغاز، و در ١٢٥٣ م تکمیل شد. این کلیسای دوطبقه نمونۀ زیبایی از معماری به‌سبک رُمانِسک است و نقاشیهای قدیمی ارزشمندی دارد. سردابه‌ای در کلیسای «پایینی» قرار دارد که در ١٨١٨ م، پس از گشودن گور قدیس فرانسیس، به این ‌کلیسا افزوده شد. دو کلیسای «بالایی» و «پایینی» با دیوارنگاره‌های متعددی تزیین شده‌اند. مهم‌ترین آنها را، که صحنه‌هایی از زندگی قدیس فرانسیس را نشان می‌دهند، جوتّو نقاشی کرده است و بقیه اثر جُوانّی چیمابوئه، پیِترو لورِنتسِتّی و سیمونه مارتینی‌اند. در پی وقوع دو زمین‌لرزه در سپتامبر ١٩٩٧ در منطقۀ اومبریا، بخشهایی از این کلیسا ویران شد.
آسیـزی همچنین زادگـاه قدیسه کلارا ــ در ایتالیایی: سانتا کیارا، بنیاد‌گذار فرقۀ «کلاراهای تنگ‌دست» ــ است که مقبرۀ او در کلیسای سانتا کیارا (١٢٥٧-١٢٦٥ م) در این شهر قرار دارد. راهبه‌های این فرقه پس از ١٢١٢ م در صومعه‌ای در سن‌دامیانو زندگی می‌کنند. اِرِمو دِلّه کارچِری یا «زندان گوشۀ عزلت» (هدیۀ راهبان بِنِدیکتی به قدیس فرانسیس) و نیز کلیسای سانتا ماریا دِلْیی آنجِلی (١٥٦٩ م)، که کلیسای کوچک پورتسیونکولا (خاستگاه فرقۀ فرانسیسیان)، به‌سبک رمانسک، را نیز در خود جای داده است، در نزدیکی کلیسای سانتا کیارا واقع‌اند. دیگر بنای تاریخی آسیزی کلیسای جامع قدیس روفینو (١١٤٠ م) است.
آسیزی دارای صنایع سبک است. این شهر که مرکزی توریستی و مذهبی به‌شمار می‌آید، درآمد چشمگیری از زائران و جهانگردان دارد.
جمع‌ (برآورد ٢٠١٢ م): ح ٠٠٠‘٢٨ تن.

مآخذ

Americana, ٢٠٠٦;
Britannica, ١٩٨٦, ٢٠١٠;
Encarta, ٢٠٠٩;
The World Gazetteer , www. world-gazetteer.com (acc. Jan. ٢٠١٢).

بخش جغرافیا