دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٤١٤ - ارجذ ارشن
ارجذ ارشن
نویسنده (ها) :
پرویز رجبی
آخرین بروز رسانی :
شنبه ١٤ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَرِجَذْ اَرْشَن [arejaz aršan]، در ادبیات مزدیسنایی پشت هفتم منوچهر و نیای هفتم زردشت (پورداود، ٤١٧). این نام باستانی به سبب نارسایی خط پهلوی به شکلهای گوناگون ضبط شده است: پازند دینکرد هفتم: اَرِجَذْ اَرْشْن (ص ٣٤، بند ٧٠)، «گزیدههای زادسپرم»: اَرِجَتْ اَرْشو (ص ٢٢٠)، بندهش هندی: اَرکید اَرْشَن (ص ١١٩)، بندهش بزرگ: هرکیتارَشْن (TD٢, ٢٣٤؛ بهار، ٤٤)، بندهش ترجمۀ یوستی: هَرَشْن [؟] (ص ٤٥)، روایات داراب هرمزدیار: هَرْدَرَشْن (ص I/٣٥٦) و سرانجام در متنی عربی، مروج الذهب: ارحدس (١/ ٢٢٩). نیبرگ این نام را به صورت اَرِجَذَرْشْن ضبط کرده است (II/٢٩).
ارجذ ارشن از دو واژۀ اوستایی «اَرِجَذ» (ارزنده) و «اَرْشَن» (مرد اَنَر) درست شده است و مجموعاً معنی «مرد ارجمند» از آن برمیآید (نک : بارتولمه، ١٩١, ٢٠٣).
مآخذ
بندهش هندی، ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران، ١٣٦٨ش؛
بهار، مهرداد، واژنامۀ بندهش، تهران، ١٣٤٥ش؛
پورداود، ابراهیم، یادداشتهای گاتاها، به کوشش بهرام فرهوشی، تهران، ١٣٥٣ش؛
روایات داراب هرمزدیار، به کوشش ج. مدی، بمبئی، ١٩٢٢م؛
مسعودی، علی، مروج الذهب، به کوشش محمد محییالدین عبدالحمید، قاهره، ١٣٨٤ق؛
نیز:
Anthologie de Zādspram, tr. Ph. Gignoux and A. Tafazzoli, Paris, ١٩٩٣;
Bartholomae, Ch., Altiranisches Wörterbuch, Berlin, ١٩٦١;
The Bûndahishn, TD٢, ed. Anklesaria, Bombay, ١٩٠٨;
Der Bundehesh, tr. F. Justi, Leipzig, ١٨٦٨;
«Dinkard VII», Pahlavi Texts, The Sacred Books of the East, tr. E.W. West, ed. F. M. Müller, Delhi, ١٩٧٧, vol. XLVII;
Nyberg, H. S., A Manual of Pahlavi, Wiesbaden, ١٩٧٤.
پرویز رجبی