اسماعیل صبری \ esmāˀil sabri\ (١٢٧٠-١٣٤١ق/ ١٨٥٤-١٩٢٣م)، شاعر مصری. او در قاهره زاده شد و پس از اخذ لیسانس حقوق از فرانسه، در وزارت دادگستری مصر به قضا مشغول شد. در ١٩٠٧م، در ٦٠ سالگی، از کارهای دولتی کناره جست تا به فعالیتهای ادبی بپردازد (رمادی، ٢٢٠-٢٢١؛ دسوقی، ٣١٩). در اواخر زندگی به زهد و سرودن اشعار زاهدانه گرایید تا اینکه در ٦٩ سالگی در قاهره درگذشت (طناحی، ١١٣-١١٤؛ آل‌جندی، ٤٤٧).
اسماعیل صبری سرودن شعر را از ١٦ سالگی، با ابیاتی در مدح خدیو اسماعیل پاشا (ه‌ م) آغاز کرد (دسوقی، ٣٢٧؛ الموسوعة...، ذیل اسماعیل صبری). او در اشعارش به شیوه‌ای نو روی آورد که همانا بیان عواطف و احساسات درونی و اندیشه‌های ملی و میهنی بود ( الموسوعة، همان‌جا؛ ضیف، ٣٤). موسیقی شعرش روان و طرب‌انگیز است و به همین سبب، او را از سرآمدان شعر غنایی دانسته‌اند و بسیاری از اشعارش را خوانندگان به آواز خوانده‌اند (رمادی، ٢٢٥-٢٢٦؛ آل‌جندی، همان‌جا؛ فاخوری، ٤٤٧). شیوۀ وی کم‌گویی و گزیده‌گویی بود و از این‌رو، در بازنگری و پیرایش شعرش، که گاه از ٣ یا ٤ بیت درنمی‌گذشت، سخت مُصر بود (ضیف، همان‌جا؛ عطاءالله، ٣٤٥). پس از مدح، غزل بیشترین حجم اشعار صبری را تشکیل می‌دهد (عقاد، ٢٥٠؛ دسوقی، ٣٣٥- ٣٣٨).

مآخذ

آل‌جندی، ادهم، اعلام الادب و الفن، دمشق، ١٩٥٤- ١٩٥٨م، ج ٢؛
الموسوعة العربیة المیسرة، به‌کوشش محمد شفیق غربال، قاهره، ١٩٦٥م؛
دسوقی، عمر، فی الادب الحدیث، بیروت، ١٩٧٠م، ج ٢؛
رمادی، جمال‌الدین، «اسماعیل صبری»، مجمع اللغة العربیة بدمشق، ١٣٨٠ق/ ١٩٦١م، س ٣٦، شم‌ ٢؛
ضیف، شوقی، دراسات فی الشعر العربی المعاصر، قاهره، ١٩٧٤م؛
طناحی، طاهراحمد، علی فراش الموت، قاهره، ١٩٣٩م؛
عطاالله، رشیدیوسف (ساروفیم ویکتور)، تاریخ الآداب العربیة، علی نجیب عطوی، بیروت، ١٤٠٥ق/ ١٩٨٥م، ج ٢؛
عقاد، عباس محمود، مجموعة اعلام الشعر، بیروت، ١٩٧٠م؛
فاخوری، حنا، الموجز فی الادب العربی و تاریخه، بیروت، ١٩٨٥م، ج ٤.

عنایت‌الله فاتحی‌نژاد (دبا)