اسکندرِ بت‌شکن \ eskandar-e bot-šekan\ (نـام اصلـی او: سنکار، سکار یا سیکار؛ د ٨١٩ یا ٨٢٠ ق/ ١٤١٦ یا ١٤١٧م)،‌ شاه کشمیر. او در ٧٩٦ق، پس از درگذشت پدرش، سلطان قطب‌الدین، بر تخت سلطنت ‌نشست (فرشته، ٣٤٠).
در آغاز حکومت اسکندر، مادرش، حورا،‌ گردانندۀ اصلی امور مملکت بود و در ‌دفاع از فرمانروایی پسرش، حتى از کشتن دختر و داماد خود ابا نکرد (همان‌جا). از رویدادهای مهم دوران پادشاهی اسکندر، یورش امیر تیمور گورکان به هندوستان است؛ اما با سیاستی که اسکندر پیش گرفت، قلمرو او از تاخت‌و‌تاز تیمور در امان ماند (نک‌ : همو، ٣٤٠-٣٤١).
اسکندر نزدیک به ٢٣ سال پادشاهی کرد و سرانجام در کشمیر درگذشت و پسر بزرگ او، میرخان، با لقب علی‌شاه، به جای پدر نشست (ابوالفضل، ٣٧٤, ٣٨٧ ؛ حیدرملک، گ ٩٧ر؛ فرشته، ٣٤١؛ عاجز، گ ١٠٢پ؛ نظام‌الدین، ٤٢١؛ صوفی، ٧٠).
سخاوت، دانش‌پروری و پایبندی اسکندر به شریعت اسلام موجب شد تا برخی از دانشمندان و هنرمندان از عراق، خراسان و ماوراء‌النهر به‌ کشمیر‌ روند و تحت پشتیبانی و سرپرستی او قرار گیرند (نظام‌الدین، ٤٢٠؛ حیدرملک،گ ٩٥پ؛ عاجز، گ ١٠٠پ). اسکندر در کشمیر چندین مسجد و خانقاه ساخت، از آن جمله مسجد جامع‌ سری‌نگر در محلۀ نوهته بود که ٣٧٠ ستون چوبی داشت (حیدرملک، گ ٩٦ر).
گفته‌اند اسکندر به سبب پایبندی شدید به اسلام، فرمان داد تا همۀ هندوان یا مسلمان شوند یا از کشمیر بیرون بروند؛ نیز فرمان داد بتخانه‌ها را ویران کنند و بتهای زرین و سیمین را در دارالضرب، گداخته، از آنها زر مسکوک سازند (نظام‌الدین، فرشته، همان‌جا‌ها؛ دوغلات، ٦٤٠؛ حیدرملک، گ ٩٥ر؛ عاجز، گ ١٠٢پ).

مآخذ

حیدرملک، تاریخ کشمیر، میکروفیلم شم‌ ٣٨٦٦، کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران؛
دوغلات، محمد حیدر، تاریخ رشیدی، نسخۀ خطی شم‌ ٤٩APEL٩، دانشگاه پنجاب، لاهور؛
عاجز، نراین کول، تاریخ کشمیر، نسخۀ خطی شم‌ ٥٣٢٧، کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران؛
فرشته، محمد قاسم هندوشاه، تاریخ فرشته، چ سنگی، مطبع منشی نول کشور، کانپور، ١٢٩٠ق/ ١٨٧٤م، ج ٢؛
نظام‌الدین احمد، طبقات اکبری، ترجمۀ محمد ایوب قادری، لاهور، ١٩٩١م، ج ٣؛
نیز:

Abū’l – fazl ʿAllāmī, The Āʿīn-i Akbarī, tr. H. S. Jarrett, New Delhi, ١٩٧٧-١٩٧٨, vol. II;
Sufi, G. M. D, Islamic Culture in Kashmir, New Delhi etc., ١٩٧٩.
عارف نوشاهی (دبا)