دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١١٨٣ - آرتیگاس
آرتیگاس
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
شنبه ١٤ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آرْتیگاس [ārtīgās]، خوسه خِرْواسیو(١٧٦٤-١٨٥٠م/١١٧٧-١٢٦٦ق)، سپاهی و رهبر انقلابی که او را پدر استقلال اوروگوئه میدانند، اگرچه تا چندین سال پس از تبعید وی، این هدف تحقق نیافت.

آرتیگاس در جوانی در ناحیۀ بانْدا اُریِنتال در اوروگوئۀ امروزی گاوچران بود. او در ١٧٩٧م وارد نیروهای نظامی اسپانیا شد که در آن هنگام درگیر برانداختن راهزنان بودند و چند سال بعد (١٨١٠م) به خدمت شورای نظامی بوئنوس آیرس درآمد که جنبش استقلالطلبانهای را بر ضد اسپانیا رهبری میکرد. او پس از پیروزی درخشانی در لاس پیِدْراس، مدتی مونتِویدئو و پادگان اسپانیایی آن را محاصره کرد. آرتیگاس پیش چشم نیروهای برترِ پرتغالی (که به دعوت اسپانیاییها از برزیل آمده بودند) حدود ١٦ هزار نفر را از باندا ارینتال به طرز شگفتانگیزی به قلمرو آرژانتین هدایت کرد.
آرتیگاس سپس بهرغم تلاشهای بوئنوس آیرس برای اعمال سلطۀ مرکزی بر ناحیۀ ریو دِ لا پلاتا، قهرمان دفاع از نظام فدرالی شد. این مبارزه در ١٨١٤م به صورت جنگ داخلی درآمد. در آغاز آرتیگاس بر ناحیهای با مساحتی بیش از ٩٠٠ هزار کمـ٢ فرمان میراند که امروزه شامل اوروگوئه و بخش مرکزی آرژانتین است، ولی حکومت او به علت پافشاریاش بر دولت غیرمتمرکز تضعیف شد و سرانجام با حملۀ پرتغالیها که او ٣ سال در برابرشان پایداری کرد، درهم شکست.
آرتیگاس از ١٨٢٠م در پاراگوئه به حال تبعید زندگی کرد تا سرانجام در ٢٧ اوت ١٨٢٨ سرزمین مادریاش، اوروگوئه به استقلال رسید. (١٠٠)