دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١١٤٩ - آرمونیقی
آرمونیقی
نویسنده (ها) :
حسینعلی ملاح
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٥ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آرْمونیقی [ārmūnīqī]، سازی از گروه آلاتِ موسیقی بادی مطلق (ذوات النّفخ مطلق، نک : مراغی، ١٢٤، ١٢٥) که به آن «سازِ دهنی» نیز میگویند. ساختمان این ساز تشکیل میشود از شماری استوانه با زبانۀ آزاد که در جعبهای کنار یکدیگر جای گرفته است. نوازنده، با دمیدن از رأس نایها، استخراج لحن میکند. نوع تکاملیافتۀ آن را غربیها «آرمونیکا» مینامند. فارمر آن را پان پایپس یا نای پان خوانده است (ص ٢١٠)، اما برخی دیگر فلوتِ پان خواندهاند («لاروس...»)، II/ ١٥). چنانکه پیداست، این هر دو نام از آنِ سازِ واحدی موسوم به «موسیقار» (ساز دهنی، یا آرمونیقی) است. برای نواختن این ساز، نوازنده باید ساز را روی لبها به حرکت آورد، تا دَمْ وارد استوانهها بشود و زبانهها را به لرزه درآورد (همان، II/ ٤٠).
مآخذ
مراغی، عبدالقادر، مقاصدالالحان، به کوشش تقی بینش، تهران، ١٣٥٦ش؛
نیز:
Farmer, H.G ., A History of Arabian Music, London, ١٩٧٣;
Larousse de la musique, Paris, ١٩٥٧.
حسینعلی ملاح