دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١١٤٤ - ارم، نیکل
ارم، نیکل
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
جمعه ٦ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اُرِم [orem]، نیکُل د‘ (١٣٢٥-١٣٨٢م/ ٧٢٥-٧٨٤ق)، اسقف کاتولیک فرانسوی، عالم مشایی و اقتصاددانی کهآثارش از مبانی پیشرفت در ریاضیات و علوم، و نثر زبان فرانسوی،بهویژه واژگان علمی آن بهشمار میرود.
ارم پس از تحصیل الاهیات در پاریس، از ١٣٤٨ تا ١٣٥٦م خزانهدار، و سپس تا هنگام استعفایش در ١٣٦١م رئیس کُلِژ دو ناوار در دانشگاهپاریس بود. او کشیش کلیسایجامع و رئیس کشیشان شهر روان فرانسه شد و در ١٣٦٣م در شب میلاد مسیح درحضور پاپ اوربانوس پنجم موعظه کرد.
ارم در ١٣٧٠م کشیش مخصوص شارل پنجم، شاه فرانسه شد و شاه بر مبنای نظریههای او در زمینۀ قانونی بودن دریافت و تداوم وصول مالیات و لزوم وجود مسکوکات دولتی، در امور مالی تغییرات مهمی پدید آورد. در نظر ارم سکه فلز گرانبهایی است با وزن معین که عیار آن به وسیلۀ مقام ضربکننده تضمین شده است. به اعتقاد او، سکه متعلق به جامعه است، نه شهریار؛ و او حق ندارد وزن یا عیار متعارف آن را تغییر دهد. بهعلاوه، با اینکه اعتبارات و برات در سدۀ ١٤م/ ٨ق کاربرد عمومی داشتند، هیچیک در سیاست اقتصادی او منظور نشده بودند.
شارل به کتب و دانشورانی که به حال حکومت مفید باشند، سخت توجه داشت و به این سبب، از ارم خواست (ح ١٣٧٥م) تا آثار ارسطو را برای او ترجمهکند. ترجمههای ارم از متون لاتینی اخلاق، سیاست و تدبیرمنزل ارسطو برای پیشرفت زبان فرانسوی دستاورد مهمی بود. او در١٣٧٧م بهاسقفی لیزیو انتخاب شد و در ١٣٧٨م مراسم ارتسام او صورت پذیرفت.
ارم یکی از کسانی بود که در ریاضیات شالودۀ مباحثی را نهادند که بعدها به ابداع هندسۀ تحلیلی منجر شد. احتمالاً برابری منطقی میان جدولبندی و ترسیم نمودار، یا به عبارت دیگر، ترسیم نموداری برای بیان مقدار متغیری که میزان آن بستگی به متغیر دیگری دارد، از کشفیات او ست. شالودۀ نظری نظامیافتۀ این امکان بعدها در آثار دکارت تکمیل شد.
ارم در زمینۀ علوم، با اثبات هندسی فرضیۀ مِرتِن موجب پیشرفت مهمی در علم سینِماتیک (اصول و قانونهای حرکت) شد، یعنی مسافتی که جسم در مدتی معین با شتاب ثابت بپیماید، مساوی است با مسافتی که با سرعت یکنواختی برابر با سرعت آن درنیمۀ آن مدت طی میکند.
«رساله در باب کره» و «کتاب در باب آسمان و جهان» مبین آراءبدیع ارم درزمینههایعلمیاست. او«کتابدرباب غیبگویی» را بر ضد جادوگران و طالعبینان نوشت و با بیان امکان وجود جهانهای متعدد، با ارسطو و بهویژه نظریۀ او در کتاب «دربارۀ آسمان» که میگوید: زمین ثابت است و افلاک به گرد آن میگردند، به مخالفت پرداخت. نظریۀ او در باب گردش زمین مقدم بر کپرنیک است. رسالۀ مشهور او «در باب مسکوکات» (١٣٦٠م) که اولبار در ١٤٨٤م چاپ، و بارها در سدۀ ١٧م تجدید چاپ شد، در مخالفت با کاستن از عیار سکهها ست. ارم را به سبب همین کارش بزرگترین اقتصاددان سدههای میانه دانستهاند. (١٠٠)