دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١١٣٥ - اسکارلاتی، خاندان
اسکارلاتی، خاندان
نویسنده (ها) :
بخش موسیقی
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٧ فروردین ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِسکارلاتّی، خاندانِ \ xāndān-e [e]skārlātti\ ، خاندانی از آهنگسازان ایتالیایی.

آلِـسـانـدرو (١٦٦٠- ١٧٢٥م/ ١٠٧٠- ١١٣٧ق)
نخستـیـن و نامدارترین آهنگساز این خاندان، سازندۀ اپرا و آهنگهای کلیسایی و یکی از مهمترین چهرهها در گسترش هارمونی کلاسیک. او در پالِرمو زاده شد و در ١٢ سالگی به رم رفت، اما دانسته نیست که شاگرد کاریسّیمی بوده است یا پاسکوئینی. آلساندرو از ١٦٧٨م رهبر گروه همسرایان (کُر) کلیسای سان جِرولامو دِلّا کاریتا بود. نخستین اپرا از ١١٥ اپرای آلساندرو «برداشتهای نادرست از ظواهر» نام داشت که برای انجمنی مذهبی در رم نگاشته شد و در ١٦٧٩م روی صحنه رفت. او سال بعد رهبر گروه همسرایان کریستینا، ملکۀ سوئد، شد و اپرای موفق دیگری را با نام «صداقت در عشقها» عرضه کرد؛ آنگاه به ناپل رفت و با گروهی که از رم آمده بودند، اپرای «روح یا عشق دلباخته» و «پُمپِئو» را روی صحنه برد.
آلساندرو در ١٦٨٤م به رهبری گروه همسرایان سلطنتی ناپل منصوب شد و بیش از ٤٠ اپرا و موسیقیهای سرگرمکننده برای دربار ساخت. او در ١٧٠٢م به فلورانس رفت و در مدت اقامتش در این شهر، ٤ اپرا نوشت که پارتیتور آنها از میان رفته است. او از فلورانس به رم رفت و از ١٧٠٣ تا ١٧٠٨م که در مقام رهبر گروه همسرایان سلطنتی به ناپل بازگشت، در رم ماند. آلساندرو در مدت اقامت در رم، هر سال یک یا دو اپرا نوشت که «دخترک چوپان»، «پیروزی آزادی»، «تیمور لنگ بزرگ» و «مهرداد اِئوپاتور» از آن جملهاند.
گرچه آلساندرو در بیشتر فرمهای موسیقایی رایج زمان خود آثاری دارد، شهرت او بیشتر به سبب نوشتن اپراست. او در اپراهایش اُوِرتور ایتالیایی را بنیاد نهاد که مقدمهای برای سمفونی کلاسیک بود. آلساندرو از نخستین آهنگسازان اپرا بود که میان سبکهای آوازیِ آریا و رِسیتاتیف در اپرا کاملاً تمایز گذاشت. اپراهای بعدی او بهسبب تمرکز بیشتر بر شگردهای موسیقایی بهجای شگردهای نمایشی شهرت دارند. آثار او تأثیری ژرف بر هندل و دیگر آهنگسازان اپرا داشته است.
افزون بر اپرا، آثار دیگری نیز از آلساندرو اسکارلاتی برجا مانده است، از جمله حدود ٢٠ اوراتوریو؛ ٦ مادریگال؛ چندین کانتات مجلسی؛ ٢٠٠ مَس؛ چندین موتِت، توکات، سونات، سوئیت، پرِلود و فوگ؛ و ١٢ سمفونی برای ارکستر مجلسی. آرامگاه او در کلیسای مونته سانتو در ناپل است.
دُمِنیکو (١٦٨٥-١٧٥٧م/ ١٠٩٦-١١٧٠ق)
پسر آلساندرو، آهنگساز و نوازندۀ ارگ. شهرت او بیشتر بهسبب سوناتهایی است که برای سازهای کلاویهای (شستیدار) ساخته است. دمنیکو در ١٦سالگی ارگنواز و آهنگساز دربار ناپل بود. او در ١٧٠٢م، موسیقی دو اپرای جوستینو و اُتّاویا را تنظیم کرد که در ١٧٠٣م در کاخ سلطنتی به نمایش درآمدند. در ١٧٠٥م پدرش او را برای فراگیری موسیقی نزد فرانچسکو گاسپارینی، به ونیز فرستاد. دمینکو پس از مدتی به رم رفت و در آنجا، در ١٧٠٩م آهنگساز و سرپرست موسیقی دربار ماریا کازیمیرا، ملکۀ تبعیدی لهستان شد و چند اپرا برای او ساخت. او در ١٧١٤م رهبری گروه همسرایان سفیر پرتغال و سپس «گروه نوازندگان جولیا» در واتیکان را برعهده گرفت و در همان زمان بازپسین اپراهای خود را نوشت. دمنیکو در ١٧٢٠م در لیسبُن مستقر شد و در مقام رهبر گروه همسرایان ژان پنجم، شاه پرتغال، و رهبر گروه موسیقی برادر و نیز دختر او، ماریا باربارا، به کار پرداخت. او سپس به اسپانیا رفت و رهبری گروه موسیقی ولیعهد اسپانیا را برعهده گرفت که همسر ماریا باربارا بود. دمینکو تا پایان زندگی در خدمت ماریا باربارا بود و برای او بیش از ٥٥٠ سونات برای کلاوسَن ساخت.

دمنیکو در اسپانیا همۀ توان خود را صرف آهنگسازی برای سازهای کلاویهای کرد. او در سوناتهایش از جنبههای گوناگون زندگی اسپانیایی، از جمله موسیقی عامهپسند و رقص اسپانیایی، تأثیر پذیرفت. موسیقی کلاویهای (برای سازهای شستیدار) او بهسبب موضوعهایی که بر میگزید، بیشتر اسپانیایی بود تا ایتالیایی و همین موسیقی، او را به یکی از نوآورترین آهنگسازان زمان خود تبدیل کرده بود. مهارت دمنیکو در نواختن سازها، آزادی عملی که در سبک خود داشت و برداشت انقلابی او از هماهنگی موسیقایی (هارمونی) به غنا و شاعرانه شدن بیانش کمک میکرد. دستنویس بسیاری از سوناتهای او، که آنها را در سالهای ١٧٤٧ تا ١٧٥٩م برای ماریا باربارا گردآوری کرد، نمایانگر پیشرفت پژوهشهایش در زمینۀ موسیقی تُنال است؛ البته برداشتی که دمنیکو از سونات داشت مغایر با برداشتی بود که موسیقیدانان بعدی، مانند باخ، هایدن و موتسارت، داشتند. در آثار دمنیکو اسکارلاتی عناصر موضوعی (مربوط به تِم) که آخرین تنالیته از نخستین تکرار قطعه را بازگو میکنند، کمابیش به همان شکل، در دومین تکرار نیز پدیدار میشوند، آن هم درست هنگامی که به تنالیتۀ اصلی قطعه باز میگردند. بیشتر سوناتهای او تک مووْمانی و دارای دو بخشاند و برخی نیز، همچون سوناتهای ویولن، ٤ موومانیاند.
دمنیکو اسکارلاتی نخستین آهنگسازی بود که در اجرای سازهای کلاویهای از شگردهایی چون بهکارگیری آرپِژ، تکرار سریع یک نت و عبور دستها از روی هم استفاده کرد. با اینکه دمنیکو در اسپانیا زود فراموش شد، آثارش در انگلستان، به لطف روزینگرِیو، که «تمرینهایی با کلاوسن» او را چندینبار بازچاپ کرد، جایگاه راستین خود را به دست آوردند.
فرانچسکو (١٦٦٦-١٧٢٥م/ ١٠٧٧-١١٣٧ق)
برادر آلساندرو، نوازندۀ ویولن و آهنگساز. او در پالِرمو زاده شد و در ناپل موسیقی آموخت. سپس در تئاتر سان بارتولُمِئو و گروه همسرایان سلطنتی ناپل به نوازندگی ویولن پرداخت. در ١٦٩١م
به پالرمو بازگشت تا به امور مالی خود رسیدگی کند، در نتیجه شغلش را در گروه همسرایان سلطنتی ناپل از دست داد. فرانچسکو پس از مرگ همسرش، فرزندان خود را به خواهرش سپرد و ترک وطن کرد. او به اتریش و سپس به انگلستان رفت.
تومّازو، پیِترو و جوزِپّه اسکارلاتی دیگر اعضای موسیقیدان این خاندان بودند.
مآخذ
EA, ٢٠٠٦ (under «Scarlatti, Alessandro», «Scarlatti, Domenico»);
EB, ٢٠٠٨ (under «Scarlatti, Alessandro», «Scarlatti, Domenico»);
GLE ;
ME, ٢٠٠٥ (under «Scarlatti, Alessandro», «Scarlatti (Giuseppe) Domenico»).
بخش موسیقی