دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٠٥١ - اسفراینی، ابوالمظفر
اسفراینی، ابوالمظفر
نویسنده (ها) :
علی اکبر ضیائی
آخرین بروز رسانی :
چهارشنبه ٦ فروردین ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اسفراینی \ esfarāyeni\ ، ابوالمظفر عمادالدین شَهفور (شاهفور) بن طاهر (د ٤٧١ق/ ١٠٧٨م)، فقیه، اصولی، مفسر و متکلم. وی مدتی طولانی در طوس اقامت گزید و در آنجا مردمان بسیاری از او بهره بردند (داوودی، ٢١٢). اسفراینی در فقه، شافعی، و در علم کلام، اشعریمذهب بود. دو اثر از اسفراینی بر جای مانده است:
١. التبصیر فی الدین و تمییز الفرقة الناجیة عن الفرق الهالکین، در ١٥ باب. اسفراینی در این کتاب، فرقههای غیر اهل سنت را سخت نکوهش میکند و بر آن است تا یگانگی آراء محدثان و فقهای اهل سنت را چون شافعی، ابوحنیفه، مالک، اوزاعی، داوود اصفهانی، زهری، لیث بن سعد و حتى احمد بن حنبل، که اختلافهای بسیاری در عقاید و آراء وی با دیگر مذاهب اهل سنت وجود دارد، به اثبات رساند (ص ١٦٤-١٦٦).
٢. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم. این کتاب از تفسیرهای مهم به فارسی است که از حیث تاریخ ترجمههای فارسی قرآن نیز اهمیتی ویژه دارد و نسخههای خطی آن در کتابخانههای ایران و دیگر کشورها متعدد است (مثلاً نک : سنا، ١٦٩؛ استوری، ١١٩٠). بخشی از این کتاب در ١٣٧٥ش در تهران به چاپ رسیده است.
مآخذ
اسفراینی، ابوالمظفر، التبصیر فی الدین، بهکوشش محمد زاهد کوثری، قاهره، ١٣٧٤ق/ ١٩٥٥م؛
داوودی، محمد بن علی، طبقات المفسرین، بهکوشش علی محمد عمر، قاهره، ١٣٩٢ق/ ١٩٧٢م، ج ١؛
سنا، خطی، ج ١؛
نیز:
Story, PL, vol. I(٢).
علیاکبر ضیایی (دبا)