آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٢٧ - درس صد و ششم تأويل آيات مورد استشهاد اشعرى

هفتاد مردى بودند كه او براى ميقات خود با خداى متعال برگزيده بود و بر اثر صاعقه ترسناكى كه بر آنان فرودآمد، آن چنان لرزش آنان را فرا گرفت كه در حالى كه به يكديگر مى‌نگريستند، يكى پس از ديگرى به زمين مى‌افتادند و پس از تضرع و زارى موسى (ع)، خداوند آنان را برانگيخت. چنانكه در آيه ١٥٥ سوره اعراف، بدان اشاره شده است:

وَ اخْتارَ مُوسى‌ قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقاتِنا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِيَّايَ أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا.

موسى هفتاد تن، از قوم خود را براى ميقات و وعده‌گاه ما برگزيد و وقتى زلزله و لرزش آنان را فرا گرفت موسى گفت: پروردگارا! اگر چنين مى‌خواستى، پيش از اين آنان و مرا هلاك و نابود مى‌كردى. آيا ما را بدانچه سفيهان ما انجام دادند، نابود مى‌كنى؟

يعنى به علت گستاخى و جسارت سفيهان ما در درخواست رؤيت، ما را نابود مى‌كنى.

نسبت دادن اين موضوع به سفهاء، دليلى بر آن است كه آنان عامل و مسبب اين درخواست بوده‌اند و چيزى ناممكن را خواستار شده‌اند.[١] توبه موسى (ع) سُبْحانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ‌. (موسى عرض كرد: خدايا تو منزه و برترى [از رؤيت و حس جسمانى‌] به درگاه تو توبه كردم و من [از قوم خود] اول كسى هستم كه به تو ايمان دارم.) به‌منزله تعليم دادن قوم اوست، چنانكه در آيات ٢٢ تا ٢٥ سوره يس آمده و مى‌گويد:

وَ ما لِيَ لا أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ أَ أَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمنُ بِضُرٍّ لا تُغْنِ عَنِّي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً وَ لا يُنْقِذُونِ. إِنِّي إِذاً لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ. إِنِّي آمَنْتُ بِرَبِّكُمْ فَاسْمَعُونِ.

چيست مرا، كه خدايى را كه مرا آفريده است نپرستم و به سوى او بازمى‌گرديد. آيا جز او خدايانى برگزينم كه اگر خداى مهربان، زيانى را بر من بخواهد، شفاعت آنان به هيچ‌

[١] ر. ك: امالى المرتضى، ج ٢، ص ٢١٥، مجلس ٧٠- متشابهات القرآن، ابن شهرآشوب، ج ١، ص ٩٦- قصص الانبياء، نجار، ص ٢٩٢- شرح الاصول الخمسة، ص ٢٦٢- متشابه القرآن، قاضى عبد الجبار، ج ١، ص ٢٩١.