آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥١٠ - درس صد و سى و يكم سعادت و شقاوت

كار رفته است: طه ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى‌.[١] (اى محمد! ما قرآن را بر تو نازل نكرديم كه خود را به رنج و تعب اندازى.) يعنى با عبادت بسيار، خود را به سختى و مشقت افكنى و از لذتهاى زندگى محروم كنى.

فَلا يُخْرِجَنَّكُما مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقى‌.[٢] (آنگاه گفتيم اى آدم (بدانكه) [اين شيطان با تو و جفتت دشمن است‌] مبادا شما را از بهشت بيرون كند و از آن پس به شقاوت و بدبختى گرفتار شويد.) آيه خطاب به آدم است كه شيطان، دشمن تو و همسر توست، مبادا كه شما را از بهشت بيرون كند كه پس از اين رفاه و آسايش، به رنج و زحمت افتيد.

در حديث نيز آمده است:

«من سعادة المرء سعة داره و من شقائه ضيق داره»

. (از خوشبختى آدمى بزرگى خانه او است، و خانه تنگ و كوچك او مايه رنج و سختى اوست.) به سخن ديگر، آنكه رفاه و آسايش در اين زندگى برايش فراهم شده است، نشانه‌اش داشتن خانه بزرگ است و آنكه تنگى و سختى زندگى بهره اوست، خانه تنگ و كوچك او، نشانه آن به شمار مى‌آيد. به ناچار، بزرگى و كوچكى خانه، با سعادت و شقاوت، به معنى بدطينتى و پاكى نفس ارتباطى ندارد. به همين دليل، در روايت ديگرى است كه تنگى و كوچكى مسكن آدمى، نشانه سختى و رنج در زندگانى اوست:

«من شقاء العيش ضيق المنزل.»[٣]

بنا بر آنچه گفته شد و بنابراين تفسير، خوشبخت كسى است كه از زندگى دنيوى، بهره‌اى كافى داشته باشد و بدبخت از آن، بى‌بهره بماند.

حديث معروفى كه مى‌گويد: «خوشبخت كسى است كه در شكم مادرش خوشبخت است و بدبخت آنكه در شكم مادرش بدبخت بوده است:

«السعيد من سعد

[١] طه، ١.

[٢] طه، ١١٧.

[٣] مكارم الاخلاق، طبرسى- وسائل الشيعة، باب احكام مسكن، ج ٣، ص ٥٥٧- ٥٦٠.