آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٥٧ - ١١ - پيامبر اسلام(ص)

اخراج آنان از مدينه دستور داد. به دنبال اين پيشامد، آيات مورد گفتگو نازل شد.[١] ٥- لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُوماً مَخْذُولًا.[٢] (هرگز با خداى يكتا شركت نورز وگرنه به نكوهش و خذلان ابدى دچار خواهى شد.) در قرآن كريم، آياتى مانند اين آيه بسيار است و همه آنها پيرامون كسانى غير از پيامبر است، بدون آنكه خود پيامبر (ص) مقصود اين آيات باشد اين گونه گفتار، كنايه‌آميز است كه «به در مى‌گويند كه ديوار بشنود» آن گونه كه آيات ٦٥- ٦٦ سوره زمر بيان مى‌كند:

وَ لَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ. بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ.

و به يقين به تو و كسانى پيش از تو وحى شده است كه اگر شرك آورى كردار تو نابود گردد و از زيانكاران باشى. بلكه خدا را بپرست و از شكرگزاران باش.

اين آيات و مانند آنها نمايانگر كسانى بجز پيامبر (ص) است، و همه انسانها را به صورت عمومى در بر مى‌گيرد.[٣] ٦- عَبَسَ وَ تَوَلَّى* أَنْ جاءَهُ الْأَعْمى‌* وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى* أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرى‌* أَمَّا مَنِ اسْتَغْنى‌* فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى* وَ ما عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى* وَ أَمَّا مَنْ جاءَكَ يَسْعى‌* وَ هُوَ يَخْشى‌* فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى‌.[٤] (چرا) عبوس و ترشرو گشت. چون آن مرد نابينا (عبد الله مكتوم) به حضورش آمد. و تو چه مى‌دانى، ممكنست او مردى پارسا و پاكيزه صفات باشد. يا به ياد خدا آيه و ذكر حق او را سودمند افتد. اما آنكه دارا (و مغرور به دنيا) است. (چرا) تو اى رسول به او توجه مى‌كنى؟. در صورتى كه اگر او از كفرش به ايمان و پارسايى نپردازد، بر تو تكليفى نيست. اما آن‌كس (مانند عبد اللّه مكتوم كه به شوق دل براى ذكر خدا) به سوى تو

[١] مجمع البيان، ج ٨، ص ٣٣٥.

[٢] اسراء، ٢٢.

[٣] مجمع البيان، ج ٦، ص ٤٠٧.

[٤] عبس، ١- ١٠.