آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٩٣ - قضاء و قدر از نظر متكلمان شيعه

٩- إِنَّا كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلَقْناهُ، بِقَدَرٍ.[١] (ما هر چه آفريديم به اندازه آفريديم.) يعنى آفرينش آفريده‌ها از سوى خدا، پس از تقدير و اندازه‌گيرى آنهاست.

١٠- وَ كُلُّ شَيْ‌ءٍ فَعَلُوهُ فِي الزُّبُرِ* وَ كُلُّ صَغِيرٍ وَ كَبِيرٍ مُسْتَطَرٌ.[٢] (هر عملى كردند در كتب نامه عملشان ثبت شد* و هر امر كوچك و بزرگ آنجا نگاشته است.) يعنى حكمت و مصلحت اينها در دانش خداى متعال تعيين گشته است.

١١- ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ.[٣] (هر رنج و مصيبتى كه در زمين (از قحطى و آفت و فقر و ستم) يا از نفس خويش (مانند ترس و غم و درد و الم) به شما رسد، همه در كتاب (لوح محفوظ ما) پيش از آنكه در دنيا ايجاد كنيم، ثبت است و آفريدن آن بر خدا آسانست.) مانند اين آيه، در دنباله شماره ٦ گفتگو شد و همان گونه كه گفته شد «كتاب» در اينجا، به معنى دانش خدا به حكمتها و مصلحتهاست و منظور از آن، دانش خدا و تقدير و اندازه گرفتن او، پيش از «قضا» و حكم به آفرينش است.

آيه پس از اين آيه‌ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ‌.[٤] مى‌گويد: (اين را بدانيد) تا هرگز بر آنچه از دست شما بيرون مى‌رود، دلتنگ نشويد، و به آنچه به شما مى‌رسد (مغرور) دلشاد نگرديد.

بدين معنى است كه اگر مى‌دانستيد، رويدادهاى اين جهان بر پايه مصالح بررسى شده از پيش است، نه در برابر مصيبتها و رنجهاى آن اندوهى به خود راه مى‌داديد و نه در برابر سودمنديهاى آنها شادى و سرور، زيرا همه اينها بر حكمتها و مصلحتها و مقتضيات از پيش بررسى شده رخ مى‌دهد و آن گونه كه كوته‌نظران، به مظاهر اين زندگانى مى‌نگرند، رويدادهاى ناگهانى و اتفاقى نيست.

[١] قمر، ٤٩.

[٢] قمر، ٥٢- ٥٣.

[٣] حديد، ٢٢.

[٤] حديد، ٢٣.