آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦١٧ - ٤ - تبرئه يوسف(ع)

سؤال اين است: «ابراهيم» كه پيامبرى بزرگ بود، چگونه و چرا با پروردگار خود جدال مى‌كرد؟

پاسخ: مجادله به معنى تكرار پرسش از روى ترحم نسبت به قوم لوط است، كه با توجه به رحمت گسترده خداى متعال، «ابراهيم» اميد مى‌داشت كه خداى مهربان، آنان را مورد رحمت و رأفت خود قرار دهد و عذاب آنان را به تأخير اندازد، تا مگر به خود آيند و راه نجات و رستگارى را بيابند. ولى خداى متعال، درخواست «ابراهيم را» ردّ مى‌كند، نه از جهت تحقير مقام ابراهيم، بلكه از آن جهت كه مى‌داند آنان متذكر نخواهند شد و از سركشى دست نخواهند كشيد و بيش از پيش به سركشى و فساد در زمين ادامه مى‌دهند. بنابراين، خداى متعال در دنباله آيه، خليل و دوست خود، «ابراهيم» را توصيف مى‌كند كه او در برابر بى‌ادبى قوم، شكيبا و بسيار مهربان و باعطوفت است. اهل انابه و تضرع است كه ما را به زارى و اصرار و تكرار مى‌خواند.

اين توصيف زيبا از «ابراهيم» كه نمايانگر مهربانى و عطوفت و رأفت «ابراهيم» است، خود دليل بر آن است كه وصف او به مجادله با خدا نيز مدح و ستايش اوست و مقدمه‌اى بر توصيف او به مهربانى و رأفت است.

٤- تبرئه يوسف (ع)

١- وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى‌ بُرْهانَ رَبِّهِ‌[١] [زن فرعون (زليخا) با آنكه از يوسف جواب رد و امتناع شنيد، باز در وصل او اصرار و اهتمام كرد] و اگر لطف خاص خدا و برهان روشن حق نگهبان يوسف نبود، او هم به ميل طبيعى اهتمام مى‌كرد).

به تصريح دنباله آيه: كَذلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ.[٢] (ولى ما ميل يوسف را از قصد بد و عمل زشت برگردانيديم كه همانا او از بندگان معصوم و پاكيزه ماست.) مى‌گويند: چرا يوسف، آهنگ زليخا كرد، حال آنكه پيامبرى بزرگ و از بندگان مخلص خدا بوده است؟

[١] يوسف، ٢٤.

[٢] يوسف، ٢٤.