آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٨٥ - درس صد و يازدهم خدا و اعضا و اندامها

درس صد و يازدهم خدا و اعضا و اندامها

همان گونه كه پيشتر گفته شد، «مشبّهه» معتقدند كه خداى سبحان، همانند آفريدگان، داراى اعضا و اندام است. از «داود جواربى» نقل شده كه گفته است:

«مرا از پرسش پيرامون فرج و ريش معاف داريد و غير از آن را از من بپرسيد» و افزوده است كه معبود او، جسم و گوشت و خون است. او داراى اعضا و اندام، اعم از دست، پا، سر، زبان، چشم و گوش است و با اين وجود، او جسم است، نه همانند اجسام، داراى گوشت و خون است، نه مانند گوشتها و خونها و ديگر صفات او اين چنين است. او مشابه هيچ آفريده‌اى نيست و هيچ آفريده‌اى با او مشابهت ندارد».[١] اينان آنچه را در قرآن آمده است، مانند استواء، وجه [رخسار]، عين [چشم‌]، يد [دست‌]، جنب [پهلو]، فوقيّت [بالا بودن‌]، آمد و شد، داراى همان معنى ظاهر مى‌دانند و آنچه نيز در اخبار آمده است، مانند عورت و جز آن، به همان معنى متعارفى كه نسبت به اجسام دارند، حمل مى‌كنند و در اين رهگذر، اخبارى به دروغ جعل كرده و به پيامبر (ص) نسبت داده‌اند كه به برخى از آنها در بحث از مذهب اهل تشبيه و تجسم اشاره شد.

ما در اين گفتار پيرامون آنان سخن نخواهيم گفت، چه گروهى بوده‌اند كه از ميان رفته‌اند و جز بازگويى اعتقادات آنان در كتب، چيزى از آنان بر جاى نمانده و زمان، نقطه پايان بر وجود آنان نهاده است. گفتگوى ما پيرامون افرادى است كه تصور

[١] شهرستانى، ملل و نحل، ج ١، ص ١٠٥.