آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٥٦ - درس صد و سى و چهارم فرضيه احباط در چند مرحله

خدا نااميد مباشيد. البته خدا همه گناهان را (چون توبه كنيد) خواهد بخشيد كه او خدايى بسيار آمرزنده و مهربانست.

در هر صورت، از آنجا- كه كتاب و سنّت متواتر قطعى، بر اين نكته (قبول توبه) دلالت دارد- اين نكته، مورد اجماع امت نيز هست. البته اين مطلب مورد اختلاف علما است كه توبه خود، عقاب را ساقط مى‌كند و يا به سبب افزايش ثواب آن بر عقاب گناهى كه انجام شده است، عقاب برداشته مى‌شود؟ نيز اين نكته مورد اختلاف علما هست در اينكه سقوط عقاب به وسيله توبه از روى تفضل و احسان الهى است، يا آنكه رفع عقاب، خاصيت ذاتى و لازمه توبه است؟ ولى با توجه به اينكه برداشته شدن عقاب مسلم است، اين گونه مسائل عملا در اين گفتگو تأثيرى ندارد. هر چند- كه بزرگان علم كلام، مانند «خواجه نصير الدين طوسى»[١] و «قاضى عبد الجبار»[٢] و ديگر دانشمندان اين علم، اين گونه مسائل را مورد گفتگو و بررسى قرار داده‌اند، ولى گفتگو پيرامون شرايط و آداب توبه، موضوع ديگرى است كه به گفتگوى ما مربوط نيست.

٣- احباط- به معنى نابودى كردار نيك به وسيله كار ناشايست بعدى- از نظر ما نادرست است، زيرا هيچ دليل نقلى و عقلى بر آن نيست. افزون بر اينكه اين مطلب، با كتاب و سنت ناسازگار است و با اصول عدل و حكمت منافى. اينك به شرح آن مى‌پردازيم:

اول- ما به عنوان پيروان مكتب عدل [شيعه‌] بر آنيم كه كيفر و پاداش، بر طبق استحقاق است و انسان نيكوكارى كه در برابر كارهاى شايسته خود، سزاوار ثواب و پاداش است، هيچ‌گاه بر اثر كار ناشايستى كه انجام مى‌دهد، ثواب و پاداش كارهاى شايسته او از بين نمى‌رود، خواه علت انجام آن كار ناشايست، پيروزى شهوت بر او باشد، و خواه شرايط و مقتضيات ديگر بر او چيره گردد، پاداش كارهاى‌

[١] تجريد الاعتقاد، شرح علامه حلى، ص ٢٣٩- ٢٤٠.

[٢] شرح الاصول الخمسة، ص ٧٩٠ به بعد.