آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٧١ - آيا آيات«حبط» داراى عموميت است؟

مؤمن معتقد نيز ملزم بر آن است كه از گناه كردن پرهيز كند و بدان نزديك نشود و اگر احيانا بر خلاف عادت خود گناهى كرد، مخالف عادت او نيست و همچنان درباره وى گفته مى‌شود كه عادت او پرهيز از كردن گناه است. به سخن ديگر، او همه كوشش خود را براى دورى از گناه به كار مى‌گيرد، هر چند گاهى شرايط و مقتضيات و علل و عوامل خاص، او را بر آن وامى‌دارد كه با وجود عادتش، گناهى انجام دهد.

به همين جهت است كه خداى متعال درباره مؤمنانى كه از انجام گناهان پرهيز مى‌كنند، به صيغه مضارع «يجتنبون» سخن مى‌گويد و نه به لفظ ماضى:

وَ الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ وَ إِذا ما غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ.[١] مؤمنان، كسانى هستند كه از زشتكارى و گناهان بزرگ مى‌پرهيزند و چون بر كسى خشم و غضب كنند، بر او مى‌بخشند.

در اين آيه «يجتنبون» به صيغه فعل مضارع به كار رفته است و نه «اجتنبوا» به صيغه فعل ماضى، زيرا صيغه ماضى به پرهيز هميشگى از گناه دلالت دارد و اگر يك يا چند مرتبه از آن تخلف شود و گناه انجام گيرد، جمله را مخدوش مى‌كند. بنابراين، كسى كه در سراسر زندگانى، از او حتى يك‌مرتبه گناه كبيره سر زند، نمى‌توان به صيغه ماضى بيان كرد كه از انجام گناه كبيره پرهيز كرده است. ولى مى‌توان به صيغه اسم فاعل يا مضارع گفت كه او پرهيزكننده از گناهان است و يا از انجام گناهان خوددارى مى‌كند.

با توجه به همين نكته است كه وقتى گناه خاص شرك مطرح است، خداى متعال از آن به صيغه ماضى تعبير مى‌كند و مى‌گويد:

وَ الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوها.[٢] آن بندگانى را كه از پرستش طاغوت دورى جستند [... به لطف و رحمت من بشارت ده‌])

[١] شورى، ٣٧.

[٢] زمر، ١٧.