آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٤١ - درس صد و سى و سوم احباط، تكفير و موازنه

درس صد و سى و سوّم احباط، تكفير و موازنه‌

«إحباط» در واژه به معنى «فاسد گشتن و تباه شدن» است و در اصطلاح عبارت است از: محو نيكى به وسيله بدى كه به آن انجام گيرد، اعم از آنكه آن دو (نيكى و بدى) مساوى يكديگر باشند يا يكى از آن دو، نسبت به ديگرى افزون باشد.

نيز فرقى نيست كه افزونى با نيكى باشد يا بدى. حتى اگر يك بدى، نيكيهاى بزرگى را تباه كند.

«تكفير» در واژه به معنى «پوشاندن» است و در اصطلاح، محو بديها به وسيله خوبى‌هاست: إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ.[١] (در واقع، عكس احباط است.) «موازنه» يعنى سنجش چيزى با چيز ديگر تا سنگين‌تر از سبك‌تر شناخته شود و در اصطلاح كسر و اسقاط كوچك‌تر و كمتر از بزرگتر و بيشتر است تا باقيمانده و تفاضل بين آن دو، موضوع ثواب باشد يا عقاب.

اينها از جمله مسائل بسيارى است كه بين شيعه اماميه و معتزله، مورد اختلاف است. نظريات پيروان مكتب اعتزال در اين مسائل، درست در جهت عكس عدل و حكمتى است كه در افعال خداى متعال است. از جمله آنكه نظريات آنان ناقض آن است كه مجازات از باب استحقاق باشد و مسائل نادرست ديگرى كه نتيجه اين نظريات است و به آنها اشاره خواهد شد.

پيش از آنكه اين گفتگو را آغاز كنيم، شناخت اجمالى چند موضوع- كه با

[١] هود، ١٤.