آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٢٩ - درس صد و بيست و هفتم آيات متشابه از سوره قصص تا سوره تين

مظاهر حق و راه درست است، هدايتى عام است كه دربرگيرنده همه مكلفان است كه بارها در اين باره سخن گفته‌ايم.[١] ٢٠١- آيه ٥٩ سوره روم: كَذلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ‌.

(بدين‌سان خدا بر دلهاى آنان كه درك نمى‌كنند، مهر مى‌نهد).

همان گونه كه در پيشتر گفته شد، مضمون آيه آگاه ساختن از واقعيت ناخوشايندى است كه خود از راه سركشى و سرپيچى از پذيرش حق، براى خود فراهم آورده‌اند و آيه از روى مجاز و استعاره وضع تيره و تارى كه دلهاى تو خالى آنان را در برگرفته است، اين گونه تعبير مى‌كند و در آيه ٧ سوره لقمان بدين تشبيه، تصريح شده و مى‌گويد: وَ إِذا تُتْلى‌ عَلَيْهِ آياتُنا وَلَّى مُسْتَكْبِراً، كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها، كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْراً. (و وقتى آيات ما بر او خوانده شود، تكبّركنان روى بگرداند، گويى هرگز آن را نشنيده است گويى در دو گوش او سنگينى است.) در بسيارى از آيات ديگر نيز اين گونه تعبيرات به كار رفته و همه از روى مجاز در سخن است و در گفتار آينده پيرامون معنى «طبع» و «ختم» و «وقر» و مانند اينها- به خواست خدا- سخن خواهيم گفت. درباره نسبت دادن اينها به خداى متعال، پيشتر گفتگو كرده‌ايم.

٢٠٢- آيه ١٣ سوره سجده: وَ لَوْ شِئْنا لَآتَيْنا كُلَّ نَفْسٍ هُداها. (اگر مى‌خواستيم، به هركس (وسيله) هدايتش را مى‌داديم.) آيه بدين معنى است كه اگر مى‌خواستيم، هدايت تكوينى و اجبار به هدايت، همه را هدايت كنيم، هدايت مى‌كرديم، ولى چنين هدايتى با هدف تكليف و آزمون ناسازگار است كه ذيل شماره ٢٧ در اين باره توضيح بيشتر داده شده است.

٢٠٣- دنباله آيه ١٣ سوره سجده: وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ. (و لكن گفته از من واجب آمد كه دوزخ را از جميع جن و انس پر كنم.)

[١] ر. ك. مسئله هدايت و توفيق.