آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٨٧ - درس صد و يازدهم خدا و اعضا و اندامها

يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ‌[١] (دست خدا بالاى دستهاى ايشان است.) لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَ‌[٢] ( [خدا به شيطان فرمود: اى ابليس ترا چه مانع شد كه‌] به موجودى كه من به دو دست خود آفريدم، سجده كنى؟» «إنّ اللّه خلق آدم بيده و خلق جنّة عدن بيده و كتب التّورية بيده و غرس شجرة طوبى بيده.» (حديث نبوى) (خداوند، آدم و بهشت را به دست خود آفريد و تورات را به دست خود نوشت و درخت طوبى را به دست خود كاشت.) بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ‌[٣] ( [يهود گفتند دست خدا بسته است، به واسطه اين گفتار دروغ دست آنها بسته شده، به لعن خدا گرفتار گرديدند] بلكه دو دست خدا گشاده است).

«كلتا يديه يمين.» (حديث نبوى) (هر دو دست او، راست است).

لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ‌[٤] ( [اگر محمد دروغ به ما سخنانى مى‌بست‌] ما او را [به قهر و انتقام‌] مى‌گرفتيم.) «اشعرى» مى‌افزايد در زبان عرب و عرف اهل سخن، متداول نيست كه كسى بگويد: به دست خود اين چنين كردم و از آن، نعمت اراده كنيم. و وقتى خداى متعال، مردم عرب را با لغت خود آن قوم خطاب كرده و در خطاب خود به گونه‌اى خردمندانه و قابل فهم سخن گفته است، از نظر اهل بيان نمى‌توان مفهوم ديگرى غير از مفهوم عرفى آن، از آن سخن اراده كرده و گفت: منظور از جمله «اين كار را به دست خود انجام دادم» نعمت است، همان گونه كه نمى‌توان گفت: «مرا بر او دستى است» به اين معنى است كه «مرا بر او نعمتى است».[٥] كسى درباره آيه ٤٧ از سوره ذاريات‌ وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ به معنى: (ما آسمان را با دستان خود بنا كرديم.) گفته است كه كلمه «أيد» (دستان) در اين آيه به معنى قدرت‌

[١] فتح، ١٠.

[٢] ص، ٧٥.

[٣] مائده، ٦٤.

[٤] حاقّه، ٤٥.

[٥] اشعرى، الابانة، ص ٤٠- ٤٢، چاپ حيدرآباد.