پاسخ: پيشتر نيز گفته شد كه اين آيه به مفهوم خواست توفيق و پايدارى و هموار كردن راه براى حركت به سوى كمال مطلوبى است كه حق است و دنباله آيه‌ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا.- و عبادتهاى ما را به ما نشان ده و توبه ما را بپذير،» دليل بر آن به شمار مى‌آيد.

١٢- آيه ١٤٢ سوره بقره: يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ. (خداوند، آن را كه بخواهد به راه راست هدايت مى‌كند).

اگر خدا همه را هدايت كرده بود، گفتن اين سخن درست نبود.

پاسخ: هدايت در اينجا به معنى لطف خاص است كه خداوند به آنان كه در راه وى كوشش مى‌كنند و خرسندى و خشنودى او را وجهه همت خود قرار مى‌دهند، ارزانى مى‌دارد و آنان را به راههاى درست رهنمون مى‌شود كه در مطالب گذشته مورد گفتگو قرار گرفت.

١٣- آيه ٢٥٣ سوره بقره: وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا، وَ لكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ. (اگر خدا مى‌خواست آنان به جنگ نمى‌پرداختند، ولى خدا آنچه را مى‌خواهد انجام مى‌دهد.) همان گونه كه پيشتر گفته شد مشيت در اينجا مشيت تكوينى است، به اين معنى كه اگر پروردگار خواسته بود كه اينان را از جنگ و پيكار بازدارد، به اكراه خودشان و با مجبور كردنشان، آنان را از پيكار بازمى‌داشت ولى خداى متعال آنچه را مى‌خواهد، انجام مى‌دهد (يفعل ما يريد) يعنى او از روى حكمت تكليف و آزمايش آنان را بر آنچه مى‌خواهند انجام دهند، صاحب اختيار قرار داده است.

١٤- آيه ٢٥٧ سوره بقره: اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ.

(خدا سرپرست كسانى است كه ايمان آورده‌اند، و آنان را از تاريكيها به سوى روشنى و نور بيرون برد.) همان گونه كه پيشتر گفته‌ايم، هدايت داراى درجات پياپى است و هر درجه، بر حسب درجات گوناگون نور و روشنى، نسبت به درجه پيشين خود، نور و روشنى بيشترى داشته و نسبت به درجه بالاتر و بعدى، ظلمت و تاريكى شمرده مى‌شود. مؤمن در سير تكاملى خود، همواره از يك مرحله نورانى به مرحله نورانى‌تر