آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٩٧ - آيات پيرامون«عين»(چشم)

كرده و حق مطلب را بجا آورده است. به امالى او مراجعه شود.[١]

آيات پيرامون «عين» (چشم)

«عين» از جهت نسبت به خداى متعال، در پنج مورد از قرآن آمده است. يك مورد آن، مفرد است و خطاب به موسى مى‌گويد: وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي وَ لِتُصْنَعَ عَلى‌ عَيْنِي.[٢] ( [به مادر موسى وحى كرديم كه كودك خود (موسى) را در صندوقى گذار و به دريا افكن (چنين كرد و) امواج دريا كودك را به ساحل رسانيد، تا دشمن من و او (يعنى فرعون) طفل را از دريا برگرفت و من به لطف خود از تو بر دلها محبت افكندم‌] تا تربيت و پرورشت زير نظر ما انجام گيرد). در موارد ديگر به گونه جمع آمده است: وَ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا[٣] ( [به نوح وحى شد] كشتى را زير نظر و به وحى ما بساز.) فَأَوْحَيْنا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا.[٤] ( [ما به نوح‌] وحى كرديم كه كشتى را زير نظر ما و به وحى ما بساز) تَجْرِي بِأَعْيُنِنا.[٥] ( [و نوح را در كشتى محكم برنشانديم‌] كه آن كشتى با نظر ما [روى آب‌] روان گردد.) مخاطب اين سه آيه نوح (ع) است.

وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا[٦] (اى رسول بر حكم پروردگارت صبر كن كه تو زير نظر هستى.) كه مخاطب آن محمد (ص) است. مقصود از «عين» در آيات پيشين، توجه و مواظبت مخصوص است، بلكه در اين گونه بكار گيرى «عين»، حتى نسبت به كسانى كه داراى اعضا و اندامهاى متداول و معمول هستند، معنايى جز اين، مورد نظر نيست، زيرا وقتى «باء» در اول «عين» درآيد، متعلق به فعل مذكور در جمله است و به همين دليل به معنى توجه و مواظبت مى‌باشد و اگر بنا باشد «عين» را در اينجا به معنى عضو بدانيم. لازمه آن، انجام آن فعل، در خود عضو است كه قطعا درست نيست. بنابراين مقصود، تنها انجام آن در تحت مراقبت و مواظبت مخصوص است.

[١] امالى، ج ١، ص ٥٩٠- ٥٩٣، مجلس ٤٥.

[٢] طه، ٣٩.

[٣] هود، ٣٧.

[٤] مؤمنون، ٢٧.

[٥] قمر، ١٤.

[٦] طور، ٤٨.