آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٩٦ - آيات پيرامون«وجه»(چهره)
(اى پيغمبر ما قبلهاى كه بر آن بودى تغيير نداديم مگر بر اينكه بيازماييم و جدا سازيم گروهى را كه از پيغمبر خدا پيروى كنند از آنان كه به مخالفت او برخيزند و اين تغيير قبله بسى بزرگ نمود جز در نظر هدايتيافتگان به خدا.) با توجه به آنچه گذشت فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ به اين معنى است كه در عبادات خود به هر سو كه روى آوريد، روى آوردن به سوى خداست، زيرا مقصود از عبادت، عبادتى است كه خالص براى خداوند باشد و توجه به جهتى خاص، براى مصلحتى است كه در آن است و چه بسا كه اين علت باشد كه توجه همه مسلمانان در عبادات خود به يكسو و وحدت در اين مورد، موجب وحدت مسلمانان در ديگر كارهاى آنان گردد.
«وجه» در آيه ٩ سوره انسان: إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً (بىشك ما شما را براى خشنودى خدا اطعام مىكنيم و از شما پاداش و سپاسى نمىخواهيم) به معنى قصد است و آيه نمايانگر اين نكته است كه مقصود از اين اطعام و نيكى، جز تقرّب به درگاه خداى متعال نيست و مقصود همين است، نه پاداش و سپاس. از همينگونه آيات است آيه ٣٩ سوره روم: وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ (و آن زكاتى كه از روى شوق و اخلاص به خدا به فقيران داديد [ثوابش چندين برابر شود]). نمايانگر پرداخت زكاتى است كه بىپيرايه و از روى اخلاص براى خدا باشد. در بسيارى از آيات قرآن و اشعار شاعران عرب است، «وجه» به معنى قصد آمده كه از جمله آيه ١٢٥ سوره نساء: وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ كه نشاندهنده اين نكته است: (كدام دين بهتر از آن است كه مردم روى به خدا آورده و قصد خود را براى خدا خالص كرده است.») همان گونه كه «فرّاء» گفته است:
|
استغفر اللّه ذنبا لست محصيه |
ربّ العباد اليه الوجه و العمل |
|
«نسبت به گناهانى كه به شمارش آنها قادر نيستم، از پروردگار بندگان كه قصد و عمل متوجه اوست، آمرزش مىخواهم.» همان گونه كه پيشتر گفته شد، بسيارى از اشعار شاعران عرب، نمايانگر اين معنى است و «سيّد مرتضى» در بيان معانى «وجه» به بسيارى از اين اشعار، استشهاد