آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٠ - خيالبافى منكران

خيال‌بافى منكران‌

«جلال الدين سيوطى» مدعى است كه اكثريت دانشمندان پيشين، بخصوص اهل سنت بر اين باورند كه شناخت تأويل قرآن، به خداى متعال، اختصاص دارد و مى‌افزايد: بيشتر صحابه و تابعان و پيروان آنان و كسانى كه پس از آنان گام بر عرصه وجود گذارده‌اند، بخصوص اهل سنت، معتقدند كه تأويل قرآن را جز خداى متعال كس ديگرى نمى‌داند.[١] تصور مى‌شود كه «سيوطى» در اين گفته خود مبالغه كرده است و با توجه به گفته‌هاى پيشينيان كه پيشتر بازگو شد، نادرستى اين ادعا روشن مى‌شود.

«ابن تيميه»، مى‌گويد: «اين ادّعا كه اكثر پيشينيان بر اين باورند كه «تأويل» را جز خداوند كسى نمى‌داند، ادعاى بى‌دليلى است، زيرا به اثبات نرسيده است كه يكى از صحابه گفته باشد: راسخان در علم، تأويل متشابه را نمى‌دانند، بلكه آنچه از گفته‌هاى صحابه بدست مى‌آيد، اين است كه راسخان در علم، تأويل متشابه را مى‌دانند.» او مى‌گويد: «گفته شده كه بسيارى از پيشينيان گفته‌اند: تأويل متشابه را مى‌دانند كه از آن جمله‌اند: «مجاهد»، «ربيع بن انس»، «محمد بن جعفر بن زبير» و «ابن عباس».

«احمد بن حنبل» نيز در تأويل بسيارى از آيات متشابه گفتگو كرده و مى‌گويد: «بسيارى از اهل سنت بر اين باورند كه تأويل متشابهات، خاص خداوند نيست كه «ابن قتيبه» و «سليمان دمشقى» از آن جمله‌اند».[٢] «ابو جعفر طبرى» گفته است: «همه آيات قرآن را كه خداوند بر پيامبرش فروفرستاده بر اين پايه است كه مفهوم آن بر پيامبر و امت او روشن است و راهنماى جهانيان خواهد بود و معقول نيست كه در قرآن، مطلبى باشد كه نيازى به آن نيست و يا

[١] الاتقان فى علوم القرآن، ج ٢، ص ٣، چاپ اول و صفحه ٥ و ٦ چاپ دوم.

[٢] به نقل از تفسير المنار، ج ٣، ص ١٧٤ و ١٧٥.