آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٥٩ - درس صد و بيست و سوم آيات متشابه سورههاى برائت، يونس و هود

به حدود و تكاليف الهى، به ميراث بردند، به تصريح جمله پايانى آيه، علت آنكه خداوند، نفاق آنان را تا روز واپسين در پى آنان روان مى‌كند، پيمان‌شكنى با خدا و دروغگويى آنان است: بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ‌.

٨٩- آيه ٨٧، سوره برائت: وَ طُبِعَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَفْقَهُونَ‌.- و بر دلهاى آنان مهر زده شد، بنابراين نمى‌فهمند».

مفهوم آيه، كنايه از حالتى ناگوار است كه بر اثر روى گرداندن از ياد خدا و سرسختى در گمراهى و نفاق خود، بر آنان پديدار شده است. و مانند آيه ١٤ سوره مطففين است كه مى‌گويد: كَلَّا بَلْ رانَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ‌.- چنين نيست بلكه تاريكى ظلم و بدكارى‌هاشان بر دلهاى آنان غلبه كرده است (كه قرآن را انكار مى‌كنند)».

٩٠- آيه ٩٣، سوره برائت: وَ طُبِعَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَفْقَهُونَ‌.- مهر نهاده شده كه هيچ از حقايق درك كنند».

مفهوم آيه همان است كه در آيه پيش گفته شد.

٩١- آيه ١٢٧، ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ‌.- آنگاه همه برمى‌گردند. خدا دلهاشان را برگرداند (و از نور ايمان محروم سازد) كه مردمى بسيار بى‌شعور و نادانند».

اين كيفر، همان خوارى و عقوبتى سريع است، نسبت به كسى كه از ياد خدا روى گرداند و به راهى به خلاف فطرت و آفرينش خود گام مى‌نهد: فَلَمَّا زاغُوا أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ‌.[١] و چون از راه راست منحرف شدند، خدا دلهاى آنان را منحرف كرد كه سزاى بدى، بدى همانند اوست. جَزاءُ سَيِّئَةٍ، سَيِّئَةٌ مِثْلُها.[٢] معنى ديگر آيه اينكه نفرينى باشد، نسبت به منافقان، به دليل روى گرداندن آنان از قرآن و در اين صورت مانند آيه ٣٠ سوره برائت است كه مى‌گويد: قاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ‌.- خدا آنان را بكشد (چه هر كه با خدا پيكار كند، شكست خواهد خورد) چگونه اعتقاد به حق را باطل و سخن راست را به دروغ تبديل مى‌كنند».

[١] صف، ٥.

[٢] شورى، ٤٠.