آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٢٣ - درس صد و بيست و ششم آيات متشابه سورههاى كهف تا نمل

انجام اين توطئه، زلزله‌اى آنان را فرا گرفت و در خانه‌هاى خود از پاى درآمدند:

فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ جاثِمِينَ‌.[١]- آرى نسبت به وى نيرنگى را اراده كردند، پس خدا آنان را پست و نابود ساخت.» فَأَرادُوا بِهِ كَيْداً فَجَعَلْناهُمُ الْأَسْفَلِينَ.[٢] بنگر كه سرانجام نيرنگ آنان چگونه بود؟ خدا آنان را با بستگانشان هلاك كرد. فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ.[٣] بكارگيرى كلمه «مكر» نسبت به خدا همان گونه كه در آيه «و مكرنا مكرا» به كار رفته است.- به دليل رعايت تناسب و هماهنگى در تعبير و به گونه استعاره است و رعايت اين موضوع را در آيه ١١٦ سوره مائده نيز مى‌بينيم: تَعْلَمُ ما فِي نَفْسِي وَ لا أَعْلَمُ ما فِي نَفْسِكَ‌. [عيسى (ع) خطاب به خدا مى‌گويد:] آنچه در نهان من است تو مى‌دانى و من آنچه در ذات توست نمى‌دانم».

١٩٢- آيه ٨٠، سوره نمل‌ إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى‌ وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ. همانا تو نتوانى كه مردگان را سخنى بشنوانى و يا كران را كه از گفتارت روى مى‌گردانند، به حقيقت شنوا كنى».

همان گونه كه در شماره ١٨٠ گفته شد، مضمون آيه كنايه از آن همه سختى و قساوتى است كه دلهاى آنان را فرا گرفته است. و به همين دليل است كه در دنباله آيه چنين آمده است: إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ‌- آنگاه كه روى بگردانند و پشت كنند» و به سخن ديگر از حق روى بگردانند. روشن است كه تعبيرى اين چنين از روى استعاره و تشبيه است كه نمى‌خواهند سخن حق را بشنوند، گويى كه آنان مرده يا كردند و در غير اين صورت، آنان معذور بودند و شايسته نكوهش و سرزنش نبودند.

١٩٣- آيه ٨١، سوره نمل: وَ ما أَنْتَ بِهادِي الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ، إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ‌- تو هرگز نتوانى اين كوران را از گمراهى هدايت كنى، تنها آنان كه به آيات ما ايمان مى‌آورند، تو آنها را مى‌توانى سخن بشنوانى».

اين آيه نيز همانند آيه پيشين است و بدين معنا است كه كوردلى، مانع نفوذ

[١] اعراف، ٧٨.

[٢] صافات، ٩٨.

[٣] نمل، ٥١.