مى‌دارد، آن نعمت، او را از استغفار از آن گناه بازمى‌دارد.

نيز از آن حضرت است:

«كم من مغرور بما قد انعم اللّه عليه و كم من مستدرج بستر اللّه عليه و كم من مفتون بثناء الناس عليه.»[١]

(چه بسا كسى، به نعمتهايى كه خدا به او داده، مغرور است و چه بسا شخصى كه به عيب‌پوشى خدا از خطاهاى او فريب خورده است و چه بسا كسى كه به ستايش مردم نسبت به او، فريفته شده است.

اينك آياتى از قرآن را بازگو مى‌كنيم كه به روشنى يا كنايه، «استدراج» را بيان كرده است:

١- وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ. وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ.[٢] و آنان كه آيات ما را تكذيب كردند، بزودى آنها را به عذاب و هلاكت مى‌افكنيم از جايى كه فهم آن نكنند. روزى چند به آنها مهلت دهيم (تا در اين مهلت، پليدى خويش را آشكار كنند) كه همانا مكر و عقاب ما بس شديد به آنها فرارسد.

٢- فَذَرْنِي وَ مَنْ يُكَذِّبُ بِهذَا الْحَدِيثِ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ.[٣] اى رسول! تو كيفر مكذّبان و منكران قرآن را به من واگذار كه ما آنها را از آنجا كه نفهمند (و گمان نعمت كنند) به عذاب سخت درافكنيم. و آنها را مهلت ده كه البته كيد من قوى و (قهر من) بسيار سخت است.

با توجه به سياق آيه، مضمون آن، روشن‌تر از آيه پيش، اختصاص يافتن آيه مورد بحث را به «استدراج» بيان مى‌كند.

٣- وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ. إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ‌[٤]

[١] احاديث مذكور از اصول كافى، ج ٢، ص ٤٥٢ نقل شده است.

[٢] اعراف، ١٨٢- ١٨٣.

[٣] قلم، ٤٤- ٤٥.

[٤] آل عمران، ١٧٨.