آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥١٣ - درس صد و سى و يكم سعادت و شقاوت

آفريد تا او را بپرستند و آنان را نيافريده تا معصيت او كنند، همان گونه كه مى‌گويد:

وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ. (خداوند جن و انس را جز براى عبادت نيافريده است.) و آنچه را براى هركس آفريده ميسر و ممكن قرار داده است. پس واى بر آنكه گمراهى را بجاى هدايت برگزيند.[١] اين حديث در شمار احاديث پرمحتواى اهل بيت است كه بدانچه در خانه اهل بيت است داناترند و مؤيد آن است كه گفتيم براى هيچ‌كس شقاوت و خباثت مقدّر نشده است. جمله اخير «فيسّر كلّا لما خلق له» به گفته خداى متعال اشاره دارد:

ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ.[٢] بدين معنى كه خداى متعال آدميان را آفريد تا او را بپرستند و فرمانبردارى از او را بر نافرمانى او ترجيح دهند و برگزينند. بدين منظور آنان را بر فرمانبردارى و سركشى، قدرت و توانايى بخشيد و راه‌ها و وسايل فرمانبردارى را براى آنان فراهم آورد و ميسر كرد تا فرمانبردارى آنان به اختيار و عبادت آنان به ميل و رغبت باشد و اين اختيار به دليل حكمت تكليف و امتحان است. ولى برخى از آدميان اين بخشش الهى و قدرت اعطايى را در راهى مخالف با خواسته‌هاى پروردگار به كار مى‌گيرند و توانايى و نيرويى را كه خداى توانا در آنان به وديعت نهاده در راهى به كار مى‌برند كه درست در جهت عكس منظور خداى متعال است. واى بر آنان كه اين چنين امكاناتى را- كه در اختيار آنان گذاشته شده است- بد و ناشايست بكار مى‌برند.

اين مفهوم در احاديث بسيارى آمده كه از آن جمله است، حديثى كه «بزنطى» از امام (ع) نقل كرده است و امام (ع) نيز حديث قدسى را بازگو مى‌فرمايد:

يا ابن آدم، بمشيتى كنت أنت الذى تشاء، و بنعمتى اديت إلىّ فرائضى، و بقدرتى قويت على معصيتى، خلقتك سميعا و بصيرا. أنا اولى بحسناتك منك و أنت اولى بسيّئاتك منى ...[٣]

[١] التوحيد، صدوق، ص ٣٦٦- بحار الانوار، ج ٥، ص ١٥٧، شماره ١٠.

[٢] عبس، ٢٠.

[٣] قرب الاسناد، ص ١٥١- بحار الانوار، ج ٥، ص ٤- ٥، شماره ٣.