چه بسا برخى تصور كنند كه مضمون اين آيه، به حبط و تباهى كردار مؤمنان نيز دلالت دارد و منّت نهادن و آزار رساندن، گناهى است كه صدقه و كار شايسته پيشين را نابود مى‌كند، و به همين دليل است كه خدا در آيه پيش از اين آيه مى‌گويد:

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذىً، لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً وَ اللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ.[١] آنان اموال خود را در راه خدا انفاق مى‌كنند و در پى آنچه انفاق مى‌كنند منت و آزارى نرسانند براى آنها پاداش نيكو در نزد خدا خواهد بود و از هيچ پيشامدى بيمناك نباشند.

و هرگز اندوهناك نخواهد بود. بهتر از صدقه‌اى است كه در پى آن آزارى باشد و خدا از خلق بى‌نياز، و بر عصيان و بخل) آنان بردبار است.

حقيقت مطلب اين است كه شرط صدقه- همانند هر عبادت ديگر- قصد خلوص و نزديكى به خدا (قربة الى اللّه) است، زيرا صدقه، انفاق در راه خداست و منت نهادن بر گيرنده صدقه با ماهيت صدقه تناقض دارد، زيرا چنين صدقه با منّتى ديگر نمى‌تواند براى قرب و نزديكى به خدا باشد. افزون بر آنكه چنين صدقه‌اى ريا و خودنمايى و موجب آزار و هتك حرمت و كرامت انسانى مسلمان است. صدقه با منت، در حقيقت، صدقه و در نتيجه كردار نيك به شمار نمى‌آيد تا اينكه گناه بعدى (منّت و آزار) آن را نابود كند. بنابراين، مسئله «احباط» در اين آيه موضوعى ندارد و آيه در اين باره سخن نمى‌گويد.

اين مورد، مانند موردى است كه انسان پشمينه‌پوشى، چيزى را دزديد و آن را صدقه داد، بدين گمان كه پاداش كردار نيك ده برابر و كيفر زشتى آن، يك برابر است كه امام (ع) به وى فرمود: «واى بر تو! آيا در قرآن نخوانده‌اى كه‌ إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ.[٢] (متن اين حديث در بحث تكفير خواهد آمد.) ٤- يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَ لا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ. أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُكُمْ وَ أَنْتُمْ‌

[١] بقره، ٢٦٢- ٢٦٣.

[٢] مائده، ٢٧.