آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٥٩ - عام بودن آياتى كه بر جزاى تام و تمام اعمال دلالت دارد

كيفر هر بدى، بدى همانند آن است.

وقتى خداى عادل حكيم خود مى‌گويد: «كيفر هر كردار بد، متناسب با همان كردار است»، به چه دليل مى‌توان گفت: يك گناه، به هر حدّى كه باشد، همه كارهاى شايسته بزرگ پيش از خود را تباه مى‌كند؟ آيا اين جز ظلم و ستم، چيزى دگر به شمار مى‌آيد؟ و آيا نابودى پاداش و ناديده گرفتن ثواب كارهاى شايسته‌اى- كه براى خداى بدون شريك انجام مى‌گيرد- نيست؟ خدا بسيار برتر از آن است كه افعالى اين چنين به ساحت قدسش نسبت داده شود.

عام بودن آياتى كه بر جزاى تام و تمام اعمال دلالت دارد:

بررسى آياتى از اين گونه- كه بسيار زياد- است ما را بر آن مى‌دارد كه به گونه حتمى به عموميت آيات مربوط به جزاى اعمال- اعم از خوب و بد- قائل باشيم: «الناس مجزيون باعمالهم إن خيرا فخير و ان شرّا فشرّ.» (مردم در ازاى كردارشان، ثواب يا عقاب داده مى‌شوند. اگر كردار نيك بود، پاداش نيك مى‌بينند، و اگر كردار بد بود، عقاب مى‌گردند».

تا آنجا كه بررسى كرده‌ايم، ادله‌اى كه عموميت اين آيات را تخصيص زند، وجود ندارد مگر آياتى كه خاص كافران است و يا درباره مرتدى است كه در حال كفر درگذشته باشد. ما پيشتر برخى از اين آيات عام را بازگو كرديم، و اينك نمونه‌هايى ديگر:

مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها.[١] هركس كار نيكو كند، او را ده برابر آن پاداش خواهد بود.

لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هذِهِ الدُّنْيا حَسَنَةٌ وَ لَدارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ.[٢] آنان كه نيكوكارند هم در زندگانى دنيا نيكى و خوشى ببينند و هم سراى آخرت آنها را بهترين منزل است.

[١] انعام، ١٦٠.

[٢] نحل، ٣٠.