آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٠٧ - درس صد و بيست و ششم آيات متشابه سورههاى كهف تا نمل

١٦٢- آيه ٨٣، سوره مريم: أَ لَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا.- آيا نديدى كه ما شيطانها را بر سر كافران فرستاديم تا سخت آنها را آزار كنند (و به وهم و خيالات باطل دنيا از سعادت ابد محرومشان سازند).

بى‌شك مقصود اين نيست كه برانگيختن و فرستادن شياطين براى گمراهى، همانند برانگيختن و فرستادن پيامبران براى هدايت و راهنمايى است، زيرا اگر اين چنين بود، شياطين نيز همانند پيامبران و فرستادگان خدا بودند. خدا برتر از اين نسبتهاست كه پروردگار مهربان شايسته چنين نسبتها نيست.

افزون بر اين، هنگامى كه از كلمه «ارسال» معنى متداول آن (برانگيختن براى بشارت دادن و بيم دادن) منظور باشد، عبارت به وسيله «الى» يا «فى» و يا «لام» متعدى مى‌شود و نه به‌وسيله «على» مانند آيات زير:

وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى‌ قَوْمِهِ‌.[١]- ما نوح را به سوى قومش فرستاديم».

كَما أَرْسَلْنا فِيكُمْ رَسُولًا.[٢]- چنانكه در ميان شما پيامبرى را فرستاديم.» وَ أَرْسَلْناكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا.[٣]- (اى پيامبر) ما تو را به عنوان پيامبر براى مردم فرستاديم».

و در آيه‌هاى‌ فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً و ما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا حرف «على» نشان‌دهنده «ارسال» نيست، بلكه متعلق به وصف اخير يعنى «حفيظا و وكيلا» است.

اگر «ارسال» به وسيله «على» متعدى شود، معنى حقيقى خود «فرستادن» را از دست مى‌دهد، و به معنى مطلق حركت دادن و برانگيختن ابزارهاى انجام چيزى اعم از طبيعى يا مصنوعى است و موارد كاربرد آن هم در قرآن، بيشتر پيرامون اراده شرور و عذاب است.[٤] همان گونه كه در آيه‌هاى زير مى‌بينيم:

[١] هود، ٢٥.

[٢] بقره، ١٥١.

[٣] نساء، ٧٩.

[٤] در آيه« وَ أَرْسَلْنَا السَّماءَ عَلَيْهِمْ مِدْراراً- و از آسمان بر آنها باران رحمت پيوسته فرستاديم»( انعام، ٦)« على» متعلق به« مدرارا» مى‌باشد.