آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥١٥ - اينك نمونههايى از آيات سعادت و شقاوت

پديد آورده است؟» امام: «آرى، ولى آدمى با همان آلتى كه كار خوب را انجام مى‌دهد، مى‌تواند كار بد را نيز- كه از آن نهى شده است- انجام دهد.»[١]

اينك نمونه‌هايى از آيات سعادت و شقاوت:

يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَ سَعِيدٌ.[٢] در آن روز (روز محشر) هيچ‌كس جز به فرمان خدا سخن نگويد. پس خلق بر دو فرقه شوند، برخى شقى و بدروزگارند و برخى سعيد و خوشبخت.

اشاعره كه بر مذهب جبرند بر آن باورند، كه اين آيه دليل بر درستى مذهب آنان است، و به استناد اين آيه مى‌گويند: «سعيد و خوشبخت كسى است كه سعادت و خوشبختى بر او فرض شده است و نمى‌تواند جز اين باشد. شقى و بدبخت نيز آن است كه شقاوت و بدبختى بر او فرض است و نمى‌تواند از آن رهايى يابد و خداى سبحان اعلام نموده است: «آنان كه به بهشت درآيند سعيد و خوشبخت هستند و آنان كه به دوزخ داخل شوند، شقى و بدبخت هستند».

مفسر و امام متفلسف آنان، «فخر رازى» درباره دلالت آيه مى‌گويد:

«بدانكه خداى متعال از هم اكنون نسبت به برخى از اهل قيامت حكم كرده است كه خوشبختند و نسبت به برخى كه بدبخت هستند و كسى كه خدا درباره‌اش اين چنين حكم كرده و چنين ويژگى را نسبت به او مى‌داند، محال است كه جز اين باشد وگرنه خبر خداى متعال دروغ و دانش او جهل خواهد بود و جهل او محال است.

[١] اسناد و مدارك اين نسبت به اشعريان در صفحه ٦٨ كتاب آمده است.( به سخن ديگر، خدا ابزار سخن گفتن را در آدمى به وديعت نهاده است و اين خود آدمى است كه بدان به مصلحت سخن گويد و يا به مفسده شايد هيچ‌كس متوقع نباشد كه خدا ابزار سخن گويى را به گونه‌اى. بيافريند كه با آن بتوان سخن درست را گفت و سخن نادرست را نتوان و يا دست ما به برداشتن مال حلال توانا باشد، ولى نتواند مال حرام را بردارد، اين مثال، بدان مى‌ماند كه توقع داشته باشيم. چاقو، شكم آدمى را براى عمل جراحى ببرد، ولى براى كشتن او از بريدن بازماند- مترجم)

[٢] هود، ١٠٥.